ҲУЖЖАТЛАР
7 Август 2019

УЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ САНИТАР ҚОИДАЛАР, МЕЪЕРЛАР ВА

ГИГИЕНИК НОРМАТИВЛАРИ


БОЛАЛАР ОЗУҚА МАҲСУЛОТЛАРИНИ ХАВФСИЗЛИГИГА,
ИШЛАБ ЧИҚАРИШГА, ТРАНСПОРТДА ТАШИЛИШИГА,
САҚЛАНИШИГА ВА СОТУВГА БЎЛГАН ГИГИЕНИК

ТАЛАБЛАР


СанҚваМ № 0369-19


Махсус нашр


Тошкент 2019


УЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ САНИТАР ҚОИДАЛАР, МЕЪЕРЛАР ВА

ГИГИЕНИК НОРМАТИВЛАРИ

«ТАСДИҚЛАЙМАН»

Узбекистон Республикаси
Бош давлат санитария врач в.б.,
Соғлиқни сақлаш вазири
Биринчи ўринбосари

______________ Б.К. ЮСУПАЛИЕВ

« 19»07.2019 й.

БОЛАЛАР ОЗУҚА МАҲСУЛОТЛАРИНИ ХАВФСИЗЛИГИГА,
ИШЛАБ ЧИҚАРИШГА, ТРАНСПОРТДА ТАШИЛИШИГА,
САҚЛАНИШИГА ВА СОТУВГА БЎЛГАН ГИГИЕНИК

ТАЛАБЛАР

СанҚваМ №0369-19

Ушбу санитар қоидалар, меъёрлар ва гигиеник нормативлар озиқ-овқат маҳсулотларини хавфсиз мезонларини техник бошқариш соҳасида меъёрий ҳужжатлар бўлиб ҳисобланади, аҳоли саломатлигини муҳофаза қилиш мақсадида ўрнатилади ва албатта корханалар, бирлашмалар, муассасалар, ташкилотлар ва алоҳида шахслар учун мулкчилик шақлига боғлиқ бўлмаган ҳолда риоя қилиниши шарт (3 модда «Техник бошқарув тўғрисида»Ўзбекистон Республикаси Қонуни ва 5 модда «Аҳолини санитар-эпидемиологик фаравонлиги тўғрисида» Ўзбекистон Республикаси Қонуни)

Махсус нашр

Қайта босиб чиқариш тақиқланади

ИШЛАБ ЧИҚҚАН МУАССАСА:

Ўзбекистон Республикаси соғлиқни сақлаш Вазирлиги Давлат санитар-эпидемиологик назорат бош бшқармаси (ЎзР ССВ ДСЭНББ), санитария, гигиена ва касб касалликлари Илмий-тадқиқот институти (ЎзР ССВ СГКК ИТИ), Ўзбекистон Республикаси соғлиқни сақлаш Вазирлиги Давлат санитар-эпидемиологик назорат Республика Маркази (ЎзР ССВ ДСЭНРМ), Тошкент тиббиёт академияси (ТТА) қошидаги диетология Республика ўқув- илмий маркази, Тошкент давлат стоматология институти (ТошДСИ)

ТУЗУВЧИЛАР:

Шарипова Н.В.

- ЎзР ССВ ДСЭНББ санитар бўлимини бошлиғи

Худайберганов А.С.

- ТТА қошидаги диетология Республика ўқув-илмий марказини директор ўринбосари, ЎзР ССВ ДСЭНББ да овқатланиш гигиенаси бўйича бош мутахассис, т.ф.д., профессор

Камилова Р.Т.

- ЎзР ССВ СГКК ИТИ да илмий ишлар бўйича директор ўринбосари, ЎзР ССВ да болалар ва ўсмирлар гигиенаси бўйича бош мутахассис, ПЗ-20170918168 лойиҳасини раҳбари, т.ф.д., профессор

Исакова Л.И.

- ЎзР ССВ СГКК ИТИ да овқатланиш гигиенаси лабораториясини мудири, катта илмий ходим, тиббиёт фанлари бўйича философия доктори (PhD)

Наврузов Э.Б.

- ЎзР ССВ СГКК ИТИ да катта илмий ходим, тиббиёт фанлари бўйича философия доктори (PhD)

Шукуров А.Н.

- ЎзР ССВ ДСЭНРМ да бош шифокор ўринбосари, т.ф.н..

Элинская О.Л.

- ЎзР ССВ ДСЭНРМ да врач-лаборант, т.ф.н., кат.и.х.

Камилов Ж.А.

- ТошДСИ факультет ортопедик стоматология кафедраси ассистенти

Шовалиев И.Х.

- ТошДСИ мустақил-изланувчи, т.ф.н.

ТАҚРИЗЧИЛАР:

Зарединов Д.А.

- ТошВМОИ гигиена кафедраси мудири, т.ф.д., профессор

Бахридинов Ш.С.

- ТТА болалар ва ўсмирлар гигиенаси ва овқатланиш гигиенаси кафедрасини профессори, т.ф.д.

Нуралиев Н.А.

- Бухоро тиббиёт институтини илмий ишлар бўйича проректори, т.ф.д., профессор

Шадманова Н.А.

- ТошВМОИ да микробиология курси мудири, ЎзР ССВ да бош микробиолог

2018 йил 17 октябрдаги 14/1-3046 сонли Санитар қоидалар ва меъёрлар Ўзбекистон Республикаси Бош вазир ўринбосари томонидан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасида сифатли ва ҳаммабоп болалар озуқасини ташкил қилиш учун шароитларни яратиш бўйича Иўл харитасини амалга ошириш учун тузилган.

Ушбу СанҚваМ ЎзР ССВ санитария, гигиена ва касб касалликлари ИТИ Илмий Кенгаши йиғилишида кўриб чиқилган ва маъқулланган (2018 йил 13 декабрдаги 11 сонли баённома)

Ушбу СанҚваМ ЎзР ССВ ҳузуридаги Инсон атрофидаги муҳитнинг салоҳиятли ножўя омилларини гигиеник регламентлаш бўйича Қўмитаси йиғилишида кўриб чиқилган ва

маъқулланган (2018 йил 28.12дагиги 6-сонли баённома)

Ўзбекистон Республикаси Адлия Вазирлиги томонидан ҳуқуқий экспертиза ўтказилди

(2019 йил 13.07.даги 6-15/3-6/11785-сонли баённома)

Санитар қоидалар ва меъёрлар Codex Alimentarius Комиссияси материалларидан фойдаланган.

2

МУНДАРИЖА

1. Қўллаш соҳаси...................................................................................... 4

2. Умумий қоидалар................................................................................. 4

3. Болалар озуқа маҳсулотларини ишлаб чиқишга нисбатан термин

ва аниқликлари..................................................................................... 5

4. Болалар озуқа маҳсулотларини ифлосланишини бартараф қилиш

бўйича тавсиялар................................................................................. 9

5. Болалар озуқа маҳсулотларини ишлаб чиқариш бўйича

корхоналарни планини тузишни санитар қоидалари.......................... 12

6. Болалар озуқа маҳсулотларини ишлаб чиқариш бўйича

корхоналарни сув билан таъминлаш ва сувни чиқаришни санитар қоидалари.................................................................................... 13

7. Корхоналарда ёритиш ва микроиқлим учун санитар қоидалар .... 15

8. Болалар озуқа маҳсулотларини ишлаб чиқариш бўйича ишлаб

чиқариш, кўмакчи ва маиший биноларни ҳолати ва эксплуатациясини санитар қоидалари...................................................................... 16

9. Болалар озуқа маҳсулотларини ишлаб чиқаришдаги асбоб-

ускуналарни ҳолати ва эксплуатациясини, технологиясини санитар қоидалари.................................................................................... 20

10. Ҳашаротлар билан курашиш тизими................................................... 23

11. Х одимнинг шахсий гигиенаси............................................................ 23

12. Болалар озуқа маҳсулотларидан фойдаланишга бўлган талаблар .. 24

13. Болалар озуқа маҳсулотларини хавфсизлигига бўлган гигиеник

талаблар.............................................................................................. 26

14. Болалар озуқаси учун озиқ-овқат маҳсулотларини ингредиент ва

кимёвий таркибига бўлган гигиеник талаблар.................................... 28

15. Болалар озуқаси учун озиқ-овқат маҳсулотларини

маркировкасига ва қадоқлашига бўлган талаблар.............................. 29

16. Гўдак ёшдаги болалар озуқаси учун озиқ-овқат маҳсулотларини

хавфсизлигига бўлган гигиеник талаблар........................................... 32

17. Мактаб ёшигача ва мактаб ёшида бўлган болалар озуқаси учун

маҳсулотларга бўлган гигиеник талаблар........................................... 73

18. Саноатда ишлаб чиқарилган қўтттимча. овқатнинг асосий маҳсулотлари ва таомларнинг гўдак ёшидаги болалар озуқасига

киритиш муддатлари* (маълуамот берувчи)..................................... 123

Иловалар............................................................................................ 126

Меъёрий ҳаволалар (далиллар)......................................................... 136

Фойдаланилган адабиётлар рўйхати.................................................. 140

3

1. ҚЎЛЛАШ СОҲАСИ

Ушбу Санитар қоидалар, меъёрлар ва гигиеник нормативлар «Болалар озуқа маҳсулотларини хавфсизлигига, ишлаб чиқаришга, транспортда ташилишига, сақланишига ва сотувга бўлган гигиеник талаблар» (кейингиси - Санитар қоидалар) Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ ишлаб чиқилган: 2015 йил 26.08 даги «Аҳолининг санитар-эпидемиологик

осойишталиги тўғрисида» ги 393 сонли ЎРҚ; 1996 йил 29.08 даги «Фуқаролар саломатлигини муҳофаза қилиш тўрисида» ги 265-I сонли ЎРҚ 1999 йил 15.04 да ўзгартирилган ва тўлдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлис ахбаротномаси 1996. - №19. - 128 модда; 1999. - №5. - 124 модда), 1997 йил 30.08. даги «Озиқ-овқат маҳсулотларини сифати ва хавфсизлиги тўғрисида» ги 483-1сонли ЎРҚ (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлис ахбаротномаси 1997. - №9 - 239 модда; 1996 йил 26.04. даги «Истеъмолчилар ҳуқуқини ҳимоя қилиш тўғрисида» ги 221-I сонли ЎРҚ; 2009 йил 23.04. даги «Техник бошқарув тўғрисида» ги 213 сонли ЎРҚ.

Санитар қоидаларни ишлаб чиқишда тавсия қилинган халқаро техник меъёрлар ва қоидалардан, озиқ-овқат гигиенасини умумий тамойилларидан, шунингдек ХАССП тизимини қўллаш тамойиллари (инглиз. НАССР - Hazard Analysis and Critical Control Points - хатарлар таҳлили ва кескин назорат нуқталари) дан фойдаланилган, яъни улар маҳсулот хавфсизлигига таъсир қилувчи идентификация, баҳолаш ва хавфли омилларни бошқариш учун мўлжалланган.

1.2. Ушбу Санитар қоидаларни асосий мақсади болалар озуқа маҳсулотларини ишлаб чиқариш билан шуғулланадиган корхоналарни жойлашувига, планли тузилишига, қурилмасига, санитар-техник ҳолатига бўлган санитар-эпидемиологик талабларни гигиеник мезонларини аниқлаш йўли билан болалар озуқаси маҳсулотларини юқори сифат ва хавфсизлигини таъминлашда санитар-эпидемиологик меъёрлаш ҳисобланади.

1.3. Ушбу Санитар қоидалар болалар озуқаси маҳсулотларини ишлаб чиқиш ва сотувга чиқариш билан шуғулланадиган давлат органлари, корхоналари, муассасалари, ташкилотлар, бирлашмалар ва алоҳида шахсларга ижро этиш учун мажбурийдир яъни уларни фаолияти лойиҳалаштириш, қурилиш, қайта тиклаш, эксплуатация билан боғлиқ бўлса, шунингдек давлат санитар-эпидемиологик назоратни амалга оширувчи органларга, муассасаларга, лавозими бор шахсларга хам мажбурийдир (5 модда «Аҳолининг санитар-эпидемиологик осойишталиги тўғрисида» ги 393 сонли Ўзбекистон Республикаси Қонуни).

2. УМУМИЙ ҚОИДАЛАР

2.1. Ушбу Санитар қоидалар яхши сифатли маҳсулотларни ишлаб чиқаришини таъминлашга қаратилган, болалар озуқа маҳсулотларини ишлаб чиқарадиган корхоналарни ҳолати ва эксплуатацияси бўйича хавсизлиги ва санитар-эпидемиологиясига қарши қўйилган талабларни, шунингдек юқумли касалликлар ва озиқ-овқатдан заҳарланишларни олдини олишга қўйилган гигиеник талабларни аниқлайди.

4

2.2. Ушбу Санитар қоидалар талаблари болалар озуқа маҳсулотларини ишлаб чиқариш масалаларини регламентлайдиган техник ҳужжатларни ишлаб чиққанда ва келишув асосида тақдим қилганда бажарилади.

2.3. Озиқ-овқат хом ашёларни, озуқа маҳсулотларини ишлаб чиқариш, транспортда ташиш, саклаш ва сотуви бўйича фаолиятини амалга ошираётган юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорлар Санитар қоидалар, меъёрлар ва гигиеник нормативларга риоя қилишлари шарт (24 модда «Аҳолининг санитария-эпидемиологик осойишталиги тўғрисида» ги 393 сонли Ўзбекистон Республикаси Қонуни).

2.4. Озиқ-овқат маҳсулотларини сифат кўрсаткичи, унинг хавфсизлиги бўйича талаблар мажбурий ҳисобланади ва ушбу маҳсулотнинг меъёрий ҳужжатларига киритилади («Озиқ-овқат маҳсулотларини сифати ва хавфсизлиги тўғриида» ги 483-I сонли Ўзбекистон Республикаси Қонуни, 10 модда).

2.5. Озиқ-овқат маҳсулотларини ишлаб чиқаришни, маҳсулотни тайёрлашни, сотиб олишни, қайта ишлашни, етказиб беришни, сақлашни, транспортда ташилишини ва сотувини амалга оширадиган юридик ва жисмоний шахслар ўрнатилган меъёр ва қоидаларга риоя қилиш учун ишлаб чиқариш назоратини таъминлаб беришади. Ишлаб чиқариш назоратини ўтказиш тартиби озиқ-овқат маҳсулотларини сифати ва хавфсизлиги бўйича меъёр ва қоидалар талабларига мувофиқ, меъёрий ва технологик ҳужжатлар, улар томонидан бажарилаётган ишлар ўзига хослигини ва шароитларини ҳисобга олган ҳолда аниқланади («Озиқ-овқат маҳсулотларини сифати ва хавфсизлиги тўғриида»ги 483-I сонли Ўзбекистон Республикаси Қонуни, 8 модда).

2.6. Болалар озуқасини маҳсулотларини ишлаб чиқишни ташкил қилиш учун қуйида кўрсатилганлар тақдим қилинади:

стандарт лойиҳалар, технологик йўриқномалар;

маҳсулотларни тайёрлаш усулини хом ашё таркиби ва тавсифи (озиқ- овқат қўшимчалари).

3. БОЛАЛАР ОЗУҚАСИ МАҲСУЛОТЛАРИНИ ИШЛАБ ЧИҚАРИШГА НИСБАТАН ТЕРМИНЛАР ВА АНИҚЛИКЛАРИ

3.1 Ушбу Санитар қоидаларда қуйида кўрсатилган терминлар ва аниқликлар қўлланилади:

болалар озуқаси учун озиқ-овқат маҳсулотлари - гўдак ёшдаги (туғилгандан то 3 ёшгача), мактабгача бўлган ёшдаги(3 ёшдан то 6 ёшгача) ва мактаб ёшдаги (6 ёшдан ва ундан катта) болалар учун мўлжалланган махсус озиқ-овқат маҳсулотлари, ушбу озиқ-овқат маҳсулотлари болалар организмини физиологик эҳтиёжига муносиб жавоб бера оладиган ва шу ёшдаги болалар саломатлигига зарар етказмайди;

гўдак ёшдаги болалар учун озуқа маҳсулотлари - гўдак ёшдаги болалар учун мўлжалланган озиқ-овқат маҳсулотлари, яъни уларни таркиби ва хусусиятлари уларни ёшига хос физилогик хусусиятларига мос келади,

5

самарали ҳазм бўлишини таъминлайди ва уларни саломатлигига зарар етказмайди;

мактабгача ёшдаги ва мактаб ёшида бўлган болалар учун озуқа маҳсулотлари - мактабгача ёшдаги ва мактаб ёшида бўлган болалар учун мўлжалланган озиқ-овқат маҳсулотлари, яъни ушбу маҳсулотларни ишлаб чиқаришда туз, ёғ миқдори кам бўлган ҳамда қанд, озиқ-овқат қўшимчалари миқдори чегараланган, аччиқ зираворсиз қонунчилик талабларига мос келадиган озиқ-овқат хом ашёлари ишлатилади;

қўшимча овқатланишни озиқ-овқат маҳсулоти - она сутига қўшимча озуқа сифатида бир ёшгача бўлган болалар рационига киритиладиган озиқ- овқат маҳсулотлари, ушбу маҳсулотлар она сутини ўрнини боса оладиган қуйидаги сутли аралашмаларни ва болани ёшига оид физиологик хусусиятларига мос келадиган ҳайвон ёки келиб чиқиши ўсимликдан бўлган маҳсулотларидан ишлаб чиқарилган;

болалар озуқаси учун махсуслаштирилган маҳсулотлар - парҳез озуқа маҳсулотлари булиб яъни, бу маҳсулотларни кимёвий таркиби боладаги мавжуд патологияларига мос бўлган метоболизм хусусиятларига, шу қаторда озуқа маҳсулотлари мос келади: оқсилни тўла ёки қисман гидролизати асосида ёки фенилаланинни кам миқдорда сақловчи антирефлюксли, глютенсиз, лактозасиз, пастлактозали маҳсулотлар;

болалар учун функционал озуқа маҳсулотлри - ўсишига ва ривожланишига кўмаклашадиган ёки ўрнини тўлдирадиган, шунингдек озуқавий моддаларни танқислигини бартараф қилиш, саломатликни сақлаб қолиш ва яхшилашга, овқатланиш билан боғлиқ бўлган касалликларни ривожланиш хавфини камайтиришга қаратилгани функционал ингридиентлар сакдовчи озуқанинг табиий маҳсулотлари;

ўт солиб тайёрланган болалар ичимлиги (ўт солиб тайёрланган чой) - ўт ва ўтлар экстрактлари асосида тайёрланган болалар озуқаси учун озиқ - овқат маҳсулотлари;

мослаштирилган сутли аралашмалар (она сутини ўрнини босувчи) -

ҳаётининг биринчи ёшигача бўлган болалар учун кимёвий таркиби ва хусусиятлари бўйича она сутига максимал бирмунча яқин бўлган, зарур бўлган озиқ-овқат моддаларига ва энергияга ҳаётининг биринчи ёшигача бўлган болаларни физиологик эҳтиёжларига жавоб бера оладиган сигир сутидан ёки бошқа маҳсулдор ҳайвонлар сутлари асосида суюқ ёки кукунсимон шақлда ишлаб чиқарилган озиқ-овқат маҳсулотлари;

антирефлюксли озуқа маҳсулотлари -болаларда сутни қайт қилишни бартараф қилиш учун қуюқлаштирувчи моддаси мавжуд озиқ-овқат маҳсулотлари;

болалар озуқаси учун глютенсиз озиқ-овқат маҳсулотлари - буғдой, жавдари қора буғдой, арпа, сули ёки уларни кроссбредли вариантлари (уларни чатиштириш йўли билан олинган) ни ўзида сақдамайдиган, шу кўрсатилган компонентларни биттасидан ёки бир нечасидан таркиб топган ёки тайёрланган даволовчи ёки профилактик парҳезли овқатланишни озиқ- овқат маҳсулотлари, шунингдек махсус равишда глютен даражасини камайтириш учун буғдой, жавдари қора буғдой, арпа, сули ёки уларни

6

кроссбредли вариантларини ўзида сақлайдиган компонентларни биттасидан ёки бир нечасидан таркиб топган ёки тайёрланган ва уларда яъни истеъмол қилитттга. тайёр озиқ-овқат маҳсулотларида глютен даражаси 20 мг/кг ортиқ бўлмаганини ташкил қилади;

болалар озуқаси учун глютен миқдори кам бўлган озиқ-овқат маҳсулотлари - махсус равишда (глютен даражасини камайтириш учун) буғдой, жавдари қора буғдой, арпа, сули ёки уларни кроссбредли вариантлардан олинган компонентларни биттасидан ёки бир нечасидан таркиб топган ёки тайёрланган даволовчи ёки профилактик парҳезли овқатланишни озиқ-овқат маҳсулотлари ва уларда яъни истеъмол қилишга тайёр озиқ-овқат маҳсулотларида глютен даражаси 20 мг/кг дан 100мг/кг ни ташкил қилади;

бошланғич сутли аралашмалар - мослаштирилган (кимёвий таркиби бўйича она сутига максимал яқинлаштирилган) ва қисман мослаштирилган (кимёвий таркиби бўйича она сутига қисман яқинлаштирилган) аралашмалар, яъни ушбу аралашмалар сигир сути асосида ёки бошқа маҳсулдор ҳайвонлар сутлари асосида ишлаб чиқарилган ва болалар ҳаётининг биринчи кунидан бошлаб 6 ойгача бўлган болаларни овқатлантирш учун мўлжалланган;

кейинги аралашма - қишлоқ хўжалик ҳайвонлари сутлари асосида ишлаб чиқарилган ҳаётини биринчи ёшдаги болалар учун озиқ-овқат маҳсулоти ва 6 ойдан катта бўлган болалар озуқаси учун мослаштирилган ёки қисман мослаштирилган;

оқсил гидролизатини тўла ёки қисман асосида тайёрланган озуқа маҳсулотлари - тўла ва ёки қисман гидролизга юз тутган сигир, соя сутларини оқсилларидан тайёрланган озиқ-оқат маҳсулотлари;

фенилаланин миқдори кам бўлган болалар озуқасини озиқ-овқат маҳсулотлари - фенилаланиндан озод бўлган (ёки кам миқдорда) ёки фенилаланинсиз аминокислоталар аралашмасидан, ёки оқсил гидролизати асосида олинган даволовчи ёки фенилаланин миқдори кам бўлган компонентлардан фойдаланган ҳолда профилактик парҳезли овқатланишни озиқ-овқат маҳсулотлари;

дон-дун асосида тайёрланган қўшимча овқат маҳсулотлари - ун ва

ёрмаларни ҳар хил турларидан, яъни донли бўлмаган ингредиентлардан фойдаланган ҳолда тайёрланган озиқ-овқат маҳсулотлари;

дон-сут асосида тайёрланган қўшимча овқат маҳсулотлари - маҳсулотларни умумий массасидан 25% дан кам бўлмаган миқдорда сут қўшилган ун ва ёрмаларни ҳар хил турларидан, яъни донли бўлмаган ингредиентлардан 15% дан кам бўлмаган миқдорда қўшилган ҳолда;

сут асосида тайёрланган қўшимча овқат маҳсулотлари - сигир сути ёки қишлоқ хўжалиги ҳайвонлар сутлари асосида тайёрланган озиқ-овқат маҳсулотлари, шу қаторда маҳсулотларни умумий массасидан 20% дан кам бўлмаган миқдорда сут маҳсулотлари бўлмаган ингредиентларни қўшган ҳолда;

гўштли маҳсулотлар асосида тайёрланган қўшимча овқат маҳсулотлари - маҳсулотларни умумий массасидан 40% дан кам бўлмаган миқдорда гўшт маҳсулоти ингредиентлари мавжуд бўлган қишлоқ

7

хўжалигини турли хил ҳайвон ва парранда гўштидан тайёрланган озиқ-овқат маҳсулотлари;

гўшт-ўсимлик ҳамда балиқ-ўсимлик асосида тайёрланган қўшимча овқат маҳсулотлари - маҳсулотларни умумий массасидан 18 ва 40% дан кам бўлмаган миқдорда гўшт ёки балиқ маҳсулоти ингредиентлари бор бўлган ўсимлик компонентлари (мевалар, сабзавотлар, ёрмалар, ун) қўшилган турли хил гўшт ва балиқдан тайёрланган озиқ-овқат маҳсулотлари;

ўсимлик-гўшт ҳамда ўсимлик-балиқ асосида тайёрланган қўшимча овқат маҳсулотлари - маҳсулотларни умумий массасидан 5 ва 18% дан кам бўлмаган миқдорда гўшт ёки балиқ маҳсулоти ингредиентлари қўшилган ўсимлик компонентлари (мевалар, сабзавотлар, ёрмалар, ун) дан тайёрланган тайёрланган озиқ-овқат маҳсулотлари;

балиқ гўшти асосида қўшимча овқат маҳсулотлари - маҳсулотларни умумий массасидан 40% дан кам бўлмаган миқдорда океан, денгиз ва чучук сувини балиқ маҳсулотларидан тайёрланган озиқ-овқат маҳсулотлари;

мева ва сабзавотлар асосида тайёрланган қўшимча овқат маҳсулотлари - маҳсулотларни умумий массасидан 20% дан кам бўлмаган бошқа ингредиентларни қўшган ҳолда мева ва сабзавотлардан тайёрланган озиқ-овқат маҳсулотлари;

мева-дон ва сабзавот-дон асосида тайёрланган қўшимча овқат маҳсулотлари - маҳсулотларни умумий массасидан 25% дан кам бўлмаган миқдорда мева, реза мевалар ёки сабзавот бўтқасига турли хил ун, ёрмалар ва туйиб юмшатилган парчали ёрмалардан қўшиб тайёрланган озиқ-овқат маҳсулотлари;

мева-сут ва сабзавот-сут асосида тайёрланган қўшимча овқат маҳсулотлари - маҳсулотларни умумий массасидан 25% дан кам бўлмаган миқдорда мева, реза мевалар ёки сабзавот бўтқасига сут ёки сут маҳсулотлари қўшиб тайёрланган озиқ-овқат маҳсулотлари;

нутриентлар (озиқ-овқат моддалари) - озиқ-овқат маҳсулотларини таркибий қисми ҳисобланадиган моддалар бўлиб, улар инсон организми томонидан қувват манбаи, орган ва тўқималарни тузилиши, ўсиши ва янгиланиши учун манба ёки субстратларни (озиқлантирувчи муҳит) ни вазифадоши, ҳаёт фаолияти жараёнларида иштирок қиладиган физиологик фаол моддаларни ҳосил бўлишида озиқ-овқат маҳсулотларни озиқавий ва биологик қийматини аниқлаш сифатида ишлатилади;

назорат чоралари - хавфли омилни бартараф қилишга ёки олиб ташлашга қаратилган ҳаракатлар ёки чора-тадбирлар ёки уни мақбул даражагача олиб чиқиш;

коррекция қилувчи ҳаракат - аниқланган номуносибликни ёки бошқа номақбул вазиятни сабабини бартараф қилиш учун кўрилган ҳаракатлар ва хатарни бартараф қилишга қаратилган ёки уни НАССР тизими доирасида ўтказиладиган йўл қўйилиши мумкин бўлган даражагача камайтириш;

критик назорат нуқтаси (КНН) - хавфли омилни идентификация қилиш ёки хатарни бошқариш учун назорат ўтказиш жойи;

8

критик чегара - мезонлар, ушбу мезонлар ёрдамида мақбулини номақбулидан ажратиб олиш мумкин;

ечимлар дарахти - критик назорат нуқтаси бўлиб ҳисобланадиган, ушбу босқичларни аниқлашга қаратилган, яъни хавфли омиллар билан боғлиқ бўлган ишлаб чиқаришни ҳар босқичида келиб чиқадиган саволлар кетма-кетлиги;

хавфли омил - биологик, кимёвий ёки физик агент ёки озиқ-овқат маҳсулотлари ҳолати бўлиб, яширин равишда саломатлик учун ножўя асоратлар келтириб чиқариши мумкин;

хавфли омиллар таҳлили - уларнинг қай бири кўпроқ даражада маҳсулотларни хавфлилигига йўлиқиши ва бинобарин, НАССР тизими режасига киритилиши ҳақида ечимни қабул қилишга қаратилган, уларни мавжудлигига олиб борувчи хавфли омиллар ва шароитлар ҳақида маълумотларни тўплаш ва баҳолаш жараёни;

3.2. Ушбу бўлимда махсус аниқланмаган терминлар Узбекистан Республикаси Қонунчилигида ўрнатилган, шунингдек бошқа Санитар қоидалар ва гигиеник нормативларларда аҳамиятга эга бўлган жойларда ишлатилади.

4. БОЛАЛАР ОЗУҚАСИ МАҲСУЛОТЛАРИНИ ИФЛОСЛАНИШИНИ БАРТАРАФ ҚИЛИШ БЎЙИЧА ТАВСИЯЛАР

4.1. Болалар озуқа маҳсулотларини хавфсизлиги биринчи навбатда қадоқлаш идишларини ишлаб чиқарганда, унга ишлов берилганда ва у билан қайта ишлаб чиқардиган корхоналарга мурожаат қилганда, шунингдек тайёр маҳсулотни сақлаш ва тақсимлаш билан тегишли ишлаб чиқариш амалиётини (GMP) ни қўллаган ҳолда таъминланади. Қачонки хом ашё ёки тайёр маҳсулотларни хавсизлиги ёки тўпламини тегишли сифати шубҳа уйғотса биринчи навбатдаги ҳаракатингиз тегишли ишлаб чиқариш амалиётига (GMP) риоя қилинганлигини тасдиқлаш ҳисобланади.

4.2. Корхоналарга (ташкилотларга) келиб тушадиган барча хом ашё, материаллар ва буюмлар ушбу Санитар қоидалар ва шунингдек маҳсулотларга, ишлаб чиқариш технологияларига, маҳсулотдан фойдаланишга ва уларни сифати ва хавфлилигини тасдиқлаб берувчи ҳужжатларга изоҳ бериш муамоласига талаб қўйилган Санитар меъёрлар ва қоидаларга мувофиқ бўлиши керак.

4.3. Хом ашё ишлаб чиқариш назоратини ижобий натижалари бўйича ишлаб чиқаришга рухсат этилади.

4.4. Хом ашё уни ифлосланиши ва бузилиш хавфини истисно қиладиган шароитларда сақланиши керак.

4.5. Хом ашёни корхоналарда ва хом ашёга бирламчи ишлов бериш пунктларида сақлаш техник меъёрий ҳуқуқий далолатномалар талабларига мувофиқ ва технологик ҳужжатларга мувофиқ амалга оширилади.

4.6. Хом ашё, қўшимча материаллар ва тайёр маҳсулотлар учун омборхона биноларини тоза, қуруқ сақлаш керак, вентиляция бўладиган, тузатилган томлари, поллари бўлиши лозим. Деволлар ва шифтларни оқлаш зарурият бўлганда амалга оширилади.

9

4.7. Озиқ-овқат маҳсулотларини сақлаш учун мўлжалланган омборхоналарда озиқ-овқат маҳсулотлари бўлмаган материалларни сақлаш тақиқланади.

4.8. Омборхона бинолари хом ашёни ташиб олиб чиқиттт ва тайёр маҳсулотни ортиш учун махсус майдонлар билан жиҳозланади.

4.9. Тайёр маҳсулотни ташиб олиб чиқиш ва хом ашёни тушуриш ёмғир ва қордан ҳимоя қиладиган бостирма остида амалга оширилади.

4.10. Хом ашё ва маҳсулотлар жойлашган тараларни бевосита ерга, қорга, қор билан қопланган полга ёки нам полга, ёғоч тўшамаларга, платформаларга жойлаштириш тақиқланади.

4.11. Омборхоналар психрометрлар билан жиҳозланади, улар эшиклар олдида ва поддан 1,6 м юқорида омбор марказига жойлаштрилади.

4.12. Тайёр маҳсулотлар учун таралар тоза, қуруқ, пишиқ, ҳеч қандай ёт ҳидларсиз бўлиши керак. Қадоқалшга берилишдан олдин қайтиб келадиган тара яхшилаб ювилган ва қуритилган бўлиши керак.

4.13. Озиқ-овқат қўшимчалари «Ишлаб чиқаришга, сотишга ва озиқ- овқат қўшимчаларни меъёрлашга бўлган гигиеник талаблар» номли (янги нашрда) 0296-11 сонли ЎзР СанҚваМ ни талабларига мувофиқ қўлланилади.

4.14. Корхоналарда (ташкилотларда) озиқ-овқат қўшимчалари уларни ифлосланиш хавфини ва бузилишни истисно қиладиган шароитларда, ишлаб чиқарадиган завод тараларида сақланади. Озиқ-овқат қўшимчаларини омборхонада сақлаш учун бошқа тараларга тўкиб солиш (бошқатдан қуйиш) тақиқланади.

4.15. Озиқ-овқат қўшимчалари эритмалари корхонанинг махсус ажратилган биносида тайёрланади. Озиқ-овқат қўшимчаларини тайёр эритмалари ишлаб чиқаришга бир сменага мўлжалланган миқдордан ошмаган ҳолда, озиқ-овқат қўшимчаларни номи ва концентрацияси кўрсатилгган маркировкаланган идишларда берилади.

4.16. Хом ашёни идишларга жойлаштиришни ўтказиш, солинадиган идишларни яъни тараларни юзаки ифлосланишлардан аввалроқ тозалагандан сўнг амалга ошириш керак. Хом ашёси бор қоплар чётка билан тозаланади ва эҳтиёт бўлиб чокидан очилади. Шиша банкалар ва бутилкалар яхшилаб кўриб чиқилади ва синиқ ва дарз кетганлари бракка чиқарилади.

4.17. Таралар очилгандан кейин хом ашё цех ичидаги маркировка қилинган тараларга тўкиб солинади ёки жойлаштирилади. Хом ашёни корхонанинг (ташкилотнинг) ишлаб чиқариш биноларида ишлатиладиган тараларда сақлаш қатъиян ман қилинади. Хом ашё асептик сақланган қоплардан олиниб бевосита технологик жараёнга беришга рухсат берилади.

4.18. Корхона ҳудуди бўйича хом ашёни транспортировка қилиш маркировкаланган ёпиқ идишларда амалга оширилади.

4.19. Хом ашёни тайёрлаш ишлаб чиқариш цехини алоҳида биноларида - тайёрлаш бўлимида амалга оширилади.

4.20. Бўш тара тайёрланадиган бўлимдан зудлик билан олиб ташланиб уларни ювиш ва ишлов бериш биноларига ўтказилади.

10

4.21. Қўшимча хом ашё ва компонентлардан фойдаланганда технологик ҳужжатлардаги талабларга мувофиқ хом ашёни ишлаб чиқаришга ишлов бериш ва тайёрлаш учун кўпгина алоҳида жиҳозланган бинолар кўзда тутилади.

4.22. Қуритилган ўсимлик хом ашёсини сақлаш учун биноларни стеллаж ва деворга қлинадиган токчалар билан жиҳозлаш керак. Қуритилган ўзидан хушбй ҳид таратмайдиган ўсимлик хом ашёсини хушбўй хом ашёдан алоҳида сақланади.

4.23. Қуритилган хушбўй ўсимлик хом ашёларини вентиляцияси бор биноларда, ичидан алюминий тунука билан қоқилган, зич ёпиладиган қопқоқли ёғочли омборларда сақлаш керак. Хушбўй ва хушбўй бўлмаган қуритилган ўсимлик хом ашёларини озиқ-овқат маҳсулотлари билан алоқада бўладиган материаллардан тайёрланган полимер қопларда сақлашга рухсат этилади.

4.24. Сочилиб кетадиган ва суюқ компонентларни ишлаб чиқаришга ишга тушуришдан олдин ишга яроқли фильтр ва элаклар орқали фильтрдан ўтказиш ёки элаш керак. Барча сочилиб кетадиган компонентлар магнитли ушлаб олгичлар орқали ўтказилади.

4.25. Сочилиб кетадиган ва суюқ компонентларни ўлчаш учун махсус ўлчагичлар, чўмичлар, япалоқ белкурак ва бошқа инвентарьлар ажратилади. Хом ашёни қўл билан солиш, хом ашёли тарани полга қўйиш тақиқланади.

4.26. Ташкилотнинг ишлаб чиқариш биноларида «Санитар брак» белгили масус тара ўрнатилади, ушбу тара ҳар куни зарурият бўлганда тозаланади, ювилади ва дезинфекция қилинади.

4.27. Маҳсулот ишлаб чиқарилгандан кейин ҳосил бўладиган чиқиндилар доимо ташкилотни ишлаб чиқариш биноларидан олиб ташланади.

4.28. Ишлаб чиқариш чиқиндиларни сақлаш ва олиб ташлаш шароитлари тайёр маҳсулотни ифлослантириш эҳтимолини, инсон ҳаёти ва саломатлигига таҳдид солувчи ҳолатларни мустасно қилиши керак.

4.29. Маҳсулотларни транспортировкаси ушбу мақсад учун яроқли транспорт воситалари орқали амалга оширилиб, уларни доимо тоза ҳолатда сақлаш керак. Болалар озуқа маҳсулотларини транспортировка қилиш учун маҳсулот тайёрловчи томонидан ўрнатилган шароитларга мос келадиган ва ушбу озуқа маҳсулотларини ифлосланишини ва бузилишини мустасно қиладиган шароитлар яратилиб берилади.

4.30. Болалар озуқа маҳсулотларини транспортировка қилиш вақтида мазкур юкларни тушуриш ва кўтариб олиб чиқиш каби ишларни бажарадиган ишчилар санитар кийимларидан фойдаланишлари керак.

11

5. БОЛАЛАР ОЗУҚА МАҲСУЛОТЛАРИНИ ИШЛАБ ЧИҚАРИШ БЎЙИЧА КОРХОНАЛАРНИ ПЛАНИНИ ТУЗИШНИ САНИТАР ҚОИДАЛАРИ

5.1. Корхоналар (ташкилотлар) учун санитар-ҳимоя ҳудуди Санитар меъёрлар ва қоидаларга қўйилган талабларга мувофиқ аниқланади, инсон саломатлигига ва атроф-муҳитга таъсир қиладиган объектлар бўлиб ҳисобланадиган корхоналар, иншоотлар ва бошқа объектларда санитар- ҳимоя ҳудудини ташкил қилиш мазкур СанҚваМ белгиланган талабларга мувофиқ аниқланади.

5.2. Корхоналар (ташкилотлар) ҳудуди ўраб олинган бўлиши керак, автотранспорт учун икки томони очиқ ёки айланма йўл ва ишчилар учун яхлит қаттиқ (асфальт ёки бошқа нарса) билан қопланган, ўнқир-чўнқирсиз, нуқсонларга эга бўлмаган пиёдалар йўли бўлиши керак; йилнинг хоҳлаган вақтида тоза бўлиши керак; функционал зоналарга бўлинишга эга бўлиш: ишлаб чиқаришдан олдин, ишлаб чиқариш, хўжалик-омборхона, сув билан таъминлаш манбаини санитар муҳофазаси.

5.3. Қувурлар (зовурлар), ёмғир сувини олиб кетадиган зовур ва юзаки ёғингарчилик сувини тўплайдиган тизимлар, йўлка ва пиёда ҳудудларни, бино йўлаклари ва зинапоялари ва корхона (ташкилот) иншоотлари, қаттиқ чиқиндиларни тўплаш учун контейнер майдонлари жиҳозлари, қаттиқ чиқиндиларни тўплаш учун махсус идишлар ушбу Санитар қоидаларга мувофиқ бўлиши керак.

5.4. Ишлаб чиқариш олди функционал ҳудудда қуйидагиларни жойлаштириш мумкин: маъмурий ва маиший бинолар, назорат-рухсат бериш пункти, шахсий автотранспортни қўйиш майдони.

5.5. Ишлаб чиқариш функционал ҳудудида қуйидагиларни

жойлаштириш мумкин: ишлаб чиқариш бинолари, омборхоналар, хом ашё олиб келадиган автотранспортлар учун майдонлар, буғ билан иситиш қозонхонаси (суюқ ва қаттиқ ёқилғи билан ишлайдиган қозонхона бундан мустасно) таъмир-механик устахоналар.

5.6. Хўжалик-омборхона функционал ҳудудида қуйидагиларни

жойлаштириш мумкин: ёрдамчи биноларни ва иншоотларни (иссиқ сувни совутадиган минорасимон қурилмаларни, насос станцияларини, мойловчи ёғлар ва кимёвий реагентлар омборхоналари, буғ билан иситиш қозонхонаси, компрессорни ва бошқалар) ни, қурилиш материаллари ва тараларни сақлаш учун бинолар, қаттиқ чиқиндиларни тўплайдиган идишлари мавжуд бўлган контейнерлар учун майдонлар, ҳожатхоналар ва бошқаларни.

5.7. Мустақил функционал ҳудудга артезиан қудуқлари атрофидаги сув билан таъмилаш манбаларини санитар муҳофаза ҳудудини ва сувни сақлаш учун ер ости ҳовузларини ажратишади.

5.8. Тозалаш иншоотларидан то корхонанинг (ташкилотнинг) ишлаб чиқариш биноларигача санитар-ҳимоя ҳудудларини ушлаб туриш керак.

5.9. Корхона ҳудудида бино ва иншоотларни жойлашиши хом ашё, тоза ва ифлос тараларни, болалар озуқасини тайёр маҳсулотларини юк оқими билан чиқиндиларни юк оқимини кесишишини мустасно қилиш керак.

12

5.10. Корхона (ташкилот) худудига ҳар гал киришдан олдин унинг ишлаб чиқариш, ёрдамчи ва маиший биноларига ахлат учун ахлатдонлар ўрнатилади ва оёқ-кийимларни тозалаш учун мосламаларни жойлаштиришади.

5.11. Тараларни, қурувчи ва хўжалик материалларни омборхонада сақлаш керак. Тараларни жойлаштириш ва уларни вақтинча сақлаш бостирма остида асфалтланган ёки бетонли майдонларда сақланади.

5.12. Корхона (ташкилот) худуди олдида ишлаб чиқариш узлуксизлигини ҳисобга олган ҳолда иккита майдонни жиҳозлашади автотранспортга санитар ишлов бериш (биттаси - хом ашёни олиб кетувчи автотранспорт учун, иккинчиси тайёр маҳсулотларни олиб кетувчи автотранспорт учун).

5.13. Корхона (ташкилот) ни ҳудудига ҳамма кириш ва ҳудуддан чиқиш, маиший ахлатларни олиб чиқишдан ташқари автотранспортни юриш қисмини зарарлантириш учун йўлнинг тупроқ қисмига яхлит бетон ёки асфальтдан дезинфекцияли тўсиқ ўрнатилади.

6. БОЛАЛАР ОЗУҚА МАҲСУЛОТЛАРИНИ ИШЛАБ ЧИҚАРИШ БЎЙИЧА КОРХОНАЛАРНИ СУВ БИЛАН ТАЪМИНЛАШ ВА СУВНИ ЧИҚАРИШНИ САНИТАР ҚОИДАЛАРИ

6.1. Корхона (ташкилот) нинг сув таъминоти хўжалик-ичимлик сув таъминотининг марказлаштирилган тармоғидан амалга оширилиши керак, ушбу тармоқ мавжуд бўлмаган ҳолда хўжалик-ичимлик водопроводининг артезиан қудуқларидан амалга оширилиши керак.

6.2. Корхона (ташкилот) ларда тоза сув заҳиралари мавжуд бўлган ҳолда, сувнинг энг кўп истеъмоли ва авария ҳолатларида сув билан узлуксиз таъминлаш учун уларни тозалаш ва дезинфекция қилиш бир йилда камида бир марта амалга оширилади.

6.3. Корхонанинг технологик, ичимлик ва хўжалик-маиший эҳтиёжларига ишлатиладиган сув:

етарли миқдорда етказилиб берилиши керак;

аҳолининг ичимлик сув таъминоти, хўжалик-маиший ва бошқа эҳтиёжлар учун сувдан фойдаланиш Санитар қоидалар ва меъёрлари талабларига мос келиши керак.

6.4. Корхона (ташкилот) нинг техник сув таъминоти тизими корхонанинг хўжалик-ичимлик сув таъминоти тизимидан алоҳида кўзда тутилади. Сув таъминотининг кўрсатилган иккала тизими ҳам бир-бири билан ҳеч қандай бирикмаган, уланмаган бўлиши ва бир-бирларидан ажратиб турувчи рангларга бўялган бўлиши керак. Сув тъминотиниг бу тизимларининг сув олиш нуқталари «Ичимлик» ва «Техник» ёзувлари билан белгиланиши зарур.

6.5. Корхона (ташкилот) нинг сув таъминотининг айланма тизимини қўшимча сувлантириш корхона (ташкилот) нинг хўжалик-ичимлик сув таъминоти тизимидан тизиллаб турган сув оқимини вертикал бўйича 20 мм дан кам бўлмаган ўлчамда ҳаво ёрдамида узиш (бўлиш) билан амалга оширилади.

13

6.6. Сув таъминоти ва сув қочириш тизимининг авариялари ва таъмирланишлари сабаблари, шунингдек буғ ва совуқнинг мавжуд эмаслиги сабабларини алоҳида журналларда қайд этиб бориш керак: авариянинг жойи, санаси ва вақти; зарарланиш тавсифи; таъмирланиш ўтказилган санаси ва вақти; якунланувчи дезинфекция ким томондан, қандай ва қачон ўтказилган; дезинфекция ўтказилгандан сўнг микробиологик таҳлиллар натижалари; жавобгар шахс имзоси.

6.7. Ташкилотларнинг сув таъминоти тизими ҳар бир таъмирлашдан кейин корхонага сув берилишидан олдин қонунчиликда ўрнатилган тартибда рухсат этилган ювиш ва дезинфекция воситалари билан ишлатиш қўлланмасига биноан ювилади ва ишлов берилади. Эпидемиологик муносабатда энг хавфли нуқталарда кейинчалик олиб бориладиган лаборатор тадқиқотлар олиб борилади (сувда, сув сақловчи катта ҳажмли идишларда, ишлаб чиқариш хоналарида, ювиш хоналарида ва бошқалар).

6.8. Синамаларни саралаш вақтида сувни полга отишга йўл қўйилмайди, унинг оқиб кетишига шароит яратиб берилади.

6.9. Ишлаб чиқариш технологиясига, корхонанинг жиҳозлари ва хоналарига санитар ишлов беришда корхонанинг сув билан иситиш тизимидаги сувдан фойдаланиш ман этилади.

6.10. Инсон саломатлигига хавф солувчи ёки болалар озуқаси маҳсулотларининг ифлосланишига олиб келувчи моддаларнинг ишлаб чиқариш технологиясида ишлатиладиган буғларда бўлишига йўл қўйилмайди.

6.11. Корхона (ташкилот) нинг сувни қочириш тизими жиҳозлари мақсадга мувофиқ бўлиши ва соз ҳолатда бўлиши керак.

6.12. Дренаж каналлар шундай конструцияланган бўлиши керакки, чиқинди ва оқава сувлар ифлосланган ҳудуддан тоза ҳудуд йўналиши бўйлаб ёки тоза ҳудудга, шу қаторда хом ашё ва тайёр маҳсулот сақланадиган ҳудудга оқмаслиги керак.

6.13. Жиҳозлар ва ювиш ванналари сув қочириш тизимига қабул воронкасининг тепа қисмидан 20 мм дан кам бўлмаган ҳаво оалиғи билан бириктирилиши керак. Сув қочириш ички тизимининг оқавани қабул қилувчи қисмларининг ҳаммаси гидравлик танбалар (сифонлар билан) жиҳозланади.

6.14. Технологик оқавали корхоналарнинг сув қочириш тизимининг зиналари, лотоклари, осма қувурларини корхонанинг доимий иш жойлари ва жиҳозлари устида жойлаштирмаслик керак. Зиналарга полнинг қиялиги кўзда тутилади. Зина металл панжаралар билан ёпилади.

6.15. Корхонанинг ишлаб чиқариш хоналарида ювиш кранлари бўлиши керак. Корхонанинг хўжалик-ичимлик сув таъминоти тизимига уланган эгилувчан шланглар, шу қаторда хоналарни ва жиҳозларни тозалаш ва ювишда ишлатиладиган эгилувчан шлангларни фойдаланишдан олдин ва фодалангандан кейин пол ва зиналар сатҳидан баланд жойда масус қурилмаларда (ғалтаклар, барабанлар, осма ва бошқалар) сақлаш ёки пол, сув қочириш тизимига ва зиналарга тегиб турмайдиган бошқа усулларни қўллаш

14

керак. Корхона хоналари ва жиҳозларини тозалашда ва ювишда фойдаланиладиган шлангларни полда сақлаш ман этилади. Шланглар шланг учига тиқиладиган учликлар билан таъминланиши керак.

6.16. Маиший оқавали тиргаклар корхонанинг хом ашёларини қайта ишлаш ва тайёр маҳсулотни сақлаш хоналари орқали ўтмасликлари керак.

6.17. Атмосфера ёғингарчиликларини йиғиш ва йўқотиш учун, ёмғир сувини қочириш ва юзаки шаррос, ёмғир сувини йиғиш тизимлари мавжуд бўлишлари керак. Ёмғир сувини қочириш ва юзаки шаррос ёмғир сувини йиғиш тизимига хўжалик-маиший ва ишлаб чиқариш оқава сувларини оқизишга йўл қўйилмайди.

6.18. Корхонанинг оқава сувлари сув ҳавзасига оқизишдан олдин тозалаш қурилмаларида механик, кимёвий (керак ҳолларда) ва тўла-тўким биологик тозалашдан ўтади.

6.20. Хўжалик-ичимлик сув таъминоти тизимининг корхоналар ҳудудиги кириши ташкилотнинг изоляцияланган хоналарида жиҳозланади.

6.21. Корхонада (ташкилотда) сув таъминоти ва сув қочиришнинг лаборатор тадқиқотлар учун сувларнинг саралаб олинадиган синамалари назорат нуқталари кўрсатиб ўтилган режа-схемаси ишлаб чиқилади

6.22. Болалар озуқаси учун озиқ-овқат маҳсулотини ишлаб чиқаришнинг ва фойдаланишнинг ҳамма босқичларида:

очиқ сув ҳавзаларига тегишли тозалашдан ўтмаган хўжалик-маиший ва ишлаб чиқариш оқава сувларини оқизиш;

ютиб юборувчи қудуқлар қурилмалари ман этилади.

7. КОРХОНАЛАРДА ЁРИТИШ ВА МИКРОИҚЛИМ УЧУН САНИТАР ҚОИДАЛАР

7.1. Хоналарни ёритиш «Табиий ва сунъий ёритиш. Лойиҳалаштиришнинг қурилиш меъёрлари» ўрнатилган амалиёт талабларига мос бўлиши керак.

7.2. Сунъий ёритиш барча биноларда умумий бўлиши керак, ишлаб чиқариш биноларида эса зарур ҳолларда маҳаллий ёки комбинацияланган бўлиши керак.

7.3. Махсус режали фаолиятли ишлаб чиқариш биноларини (болалар озуқаси маҳсулотини вакуум остида қадоқлаш модификацияланган газ муҳитида, болалар озуқасининг ярим маҳсулотини ишлаб чиқариш бўйича) бактерецид лампалар билан жиҳозлаш керак.

7.4. Очиқ технологияли ишлаб чиқаришнинг ишлаб чиқариш хоналаридаги ёритгичлари ускуналар устида жойлашмаслиги керак.

7.5. Корхона (ташкилот) нинг хом ашё сақланадиган, болалар озуқаси маҳсулотларини ишлаб чиқариш, идиш ва тиқин воситаларини тайёрлаш, тайёр маҳсулотни сақлаш ва бериш биноларидаги ёритгич қурилмалари хом ашёга ва тайёр маҳсулотга ойна синиқлари тушишига тўсқинлик қилиш керак, шу қаторда махсус хавфсиз портловчи арматуралар қўллаш йўли билан (панжалар, тўрлар, сочмалар, махсус лампали патронлар, яхлит ҳимоя ойнаси).

15

7.6. Маҳаллий ёритиш ёритгичларида шафф бўлмаслигиниоф бўлмаган ёки ёруғлик сочувчи қуюқ қобиқ бўлиши керак ва акс этувчи ялтироқ жилванинг бўлмаслигини таъминлаши керак.

7.7. Ёритиш ўйиқларини тара билан, ташкилотнинг ички ва ташқи биноларидаги жиҳозлар билан тўсиш ман этилади.

7.8. Ишлаб чиқариш, кўмакчи ва маиший биноларни микроиқлим параметрлари микроиқлимга бўлган талаблар ҳақидаги Санитар қоидаларга ва техник регламент талабларига мувофиқ бўлиши керак.

7.9. Ишлаб чиқариш, кўмакчи ва маиший биноларда иситиш учун конструкциялари чангдан яхши тозалашни таъминлайдиган истиш ускуналари қўлланилади.

7.10. Ходимлар узоқ вақт давомида (иш вақтининг 50% дан кўпроқ) кўмакчи биноларда бўлиши истиш тизими қурилмасининг бўлиши шарт.

7.11. Биноларда ходимларнинг қаттиқ совуқ қотишининг олдини олиш мақсадида технологик ўйиклар ва тамбурлар ёнида ҳаво-истиш пардалари кўзда тутилиши керак.

7.12. Ишлаб чиқариш, кўмакчи, омбор ва маиший биноларда ишлаб чиқариш тавсифига мувофиқ бўлган табиий, механик, аралаш вентиляция тизими кўзда тутилиши керак.

7.13. Корхона (ташкилот) нинг вентиляция тизими шундай тузилган бўлиши керакки, у ифлос ҳудуддан тоза ҳудудга ўтадиган ҳаво оқимининг мавжудлигини истисно қилсин ва вентиляция тизимининг тозалаш ёки алмаштиришни талаб қиладиган фильтрларига ва бошқа қисмларига тез ва осон етишни таъминласин.

7.14. Лаборатория, ювиш, маиший хоналари, ҳожатхона умумалмашув ва маҳаллий вентиляциянинг мустақил тизими билан ёки кондиционерлаш тизими билан жиҳозланган бўлиши керак.

7.15. Қурилмаларнинг вентиляцион каналларининг,

ҳавобошловчиларнинг ички юзасини ифлосланиш даражасига қараб тозаланиши зарур.

7.16. Иссиқликни, намликни, чанг ва зарарли моддаларни жадал ажратиш манбаси бўлган қурилмалар тортувчи вентиляция ва тозалашнинг маҳаллий тизими билан жиҳозланиши керак.

7.17. Вентиляцион қурилмалар рухсат этилган меъёрдан ортиқ шовқин солмаслиги керак.

8. БОЛАЛАР ОЗУҚА МАҲСУЛОТЛАРИНИ ИШЛАБ ЧИҚАРИШ БЎЙИЧА ИШЛАБ ЧИҚАРИШ, КЎМАКЧИ ВА МАИШИЙ БИНОЛАРНИ ҲОЛАТИ ВА ЭКСПЛУАТАЦИЯСИНИНГ САНИТАР ҚОИДАЛАРИ

8.1. Корхонанинг ҳамма ишлаб чиқариш, кўмакчи ва маиший бинолари улар нимага мўлжалланганлигини кўрсатувчи тахтачалар билан белгиланган бўлиши керак.

8.2. Ишлаб чиқариш биноларига киришда пойафзални дезинфекциялаш мосламалари ўрнатилиши керак.

16

8.3. Ташкилот ходимлари ва болалар озуқаси маҳсулотини ишлаб чиқаришга бўлган қурилмаларга хизмат кўрсатиш вазифаларни бажаришга боғлиқ бўлмаган шахсларнинг ишлаб чиқариш биноларига кириши чекланиши керак.

8.4. Микроиқлимга бўлган махсус талабларни кўзда тутилган болалар озуқаси маҳсулотларини ишлаб чиқариш технологиялари бўлган ишлаб чиқариш ва кўмакчи бинолари термометр ва психрометр билан жиҳозланган бўлиши керак. Симобли термометрлар ва симоб тўлдиргичли ускуналардан фойдаланиш ман этилади. Микроиқлим параметрлари ҳар куни алоҳида журналда қайд этилиши керак.

8.5. Агар Санитар қоидаларда бошқа нарсалар ўрнатилмаган бўлса, ишлаб чиқариш биноларининг барча кириш ва чиқиш жойлари тамбурлар жиҳозланган бўлиши керак.

8.6. Ишлаб чиқариш, кўмакчи ва маиший биноларнинг таъмирланиши заруриятга қараб амалга оширилиши керак

8.7. Ишлаб чиқариш, кўмакчи ва маиший биноларнинг поллари:

соз ҳолда сақланиши керак;

ишлатиладиган ишлаб чиқариш технологияси конструктив мос келадиган, санитар ишлов беришга ва дезинфекцияга осон эришиладиган, намга чидамли, абсорбцияланмайдиган, ювилувчи ва заҳарли бўлмаган материаллардан ишланган бўлиши; зиналарга бўлган қияликка эга бўлиши керак.

8.8. Ишлаб чиқариш кўмакчи ва маиший биноларнинг деворлари нуқсонсиз силлиқ юзага эга бўлиш керак ва юзаларнинг узлусиз санитар ишловига йўл берадиган ва маҳсулотнинг ифлосланишига хавф солмайдиган сув ўтмас, абсорбцияланмайдиган, ювилувчи ва заҳарли бўлмаган материаллардан ишланган бўлиши керак.

8.9. Шифтлар, шифтлар мавжуд бўлмаган ҳолда томнинг, ички юзаси тоза тутилиши керак. Шифтда, деворларда ва жиҳозларда моғор бўлишига йўл кўйилмайди.

8.10. Ҳашаротлардан ҳимоя учун деразалар осон тозаланадиган тўрлар билан жиҳозланади.

8.11. Ташкилотнинг ишлаб чиқариш биноларининг эшиклари ўзи ёпиладиган бўлиши ва маҳкам, зич ёпилишини таъминлайдиган меъёрига етказадиган ускуналар билан жиҳозлаган бўлиши керак. Эшиклар осон ювиладиган ва дезинфекцияланадиган, сувўтмас, адсорбцияланмайдиган, заҳарли бўлмаган материаллардан ишланган бўлиши керак. Эшиклар ишлаб чиқариш биноларидан ташқарига очилиши керак.

8.12. Болалар озуқа маҳсулотлари тегиб турадиган юзалар соз ҳолда бўлиши, осон ювилиши ва дезинфекцияланиши керак, занглашга чидамли, силлиқ, ювилувчи ва заҳарли бўлмаган материаллардан тайёрланган бўлиши керак.

8.13. Ҳаётининг биринчи ёшигача бўлган болалар озуқа маҳсулотларини ишлаб чиқариш махсус корхоналарда ёки махсус цехларда, ёки махсус технологик линияда амалга оширилиши керак.

17

8.14. Ишлаб чиқа.риш биноларида қўл ювиш учун стационар аралаштиргич орқали совуқ ва иссиқ сув келадиган раковина ўрнатилган бўлиши, суюқ совунли дозатор ва қўлларга ишлов бериш учун антисептик, бир маротаба фойдаланиладиган сочиқлар ва электр сочиклар бўлиши керак.

8.15. Қўл ювиш учун раковиналарни ҳар бир ишлаб чиқариш биноларига кирган жойда ва фойдаланишга қулай бўлган жойларда жойлаштириш керак.

8.16. Турли мақсадларга мўлжалланган йиғиштириш инвентарлари алоҳида бўлиши керак, вазифаси нимадан иборатлиги маркировкаланган ёки бошқа инвентардан ранглар гаммаси бўйича ажратилган бўлиши ва алоҳида хоналарда ёки махсус ажратилган жойларда сақланиши керак.

8.17. Йиғиштириш инвентарига санитар ишлов бериш учун ювиш ванналари ва иссиқ ва совуқ сув мавжуд бўлган оқизиш қурилмалари ва йиғиштириш инвентарини қуритиш жиҳозлари мавжуд бўлган махсус бинолар ажратилган бўлиши керак.

8.18. Йиғиштириш тугагандан сўнг барча йиғиштириш инвентарини қўллаш йўриқномасига мувофиқ, қонунчилик ўрнатган тартиб асосидақўлланишга рухсат этилган ювиш воситалари қўшилган сувда ювиш ва дезинфекция воситалари билан ишлов бериш керак.

8.19. Дезинфекция, ювиш ва тозалаш воситаларининг сифатини тасдиқловчи ҳужжатлар мавжуд бўлиши керак. Дезинфекция, ювиш ва тозалаш воситаларини хом ашё ва тайёр маҳсулотлар билан бирга сақлаш маън этилади.

8.20. Маиший биноларда алоҳида жойлашган, алоҳида қурилган бинорларда жойлашиши ёки ишлаб чиқариш биноларининг ичига қурилган бўлиши мумкин.

8.21. Болалар озуқа маҳсулотини ишлаб чиқариш жараёнида бевосита қатнашадиган ходимлар учун маиший хоналар санитар ўтказгичлар кўринишида жиҳозланиши керак.

8.22. Ишлаб чиқариш жараёнида бевосита қатнашадиган ходимлар учун маиший хоналар таркибига:

устки ва уй кийими, иш кийими, санитар кийим ва пойафзал учун гардеробхона;

тоза ва ифлос санитар кийим учун алоҳида ич кийим хоналари;

душ хоналар, ҳожатхона, аёллар шахсий гигиенаси учун хоналар ёки душли махсус кабина;

қўл ювиш учун умивалникли ювиниш хонаси;

соҳломлаштириш пункти (тиббиий кўрик пункти);

йиғиштириш инвентарини сақлаш ва санитар ишлов бериш хонаси бўлиши керак.

8.23. Ходимларнинг устки ва уй кийимни сақлаш учун кийим илгичлар, ёпиқ ёки очиқ шкафлар кўзда тутилган бўлиши керак.

8.24. Кўп сонли сменада ишлайдиган аёллар 15 сони кишидан ортиқ бўлган ҳолда аёллар санитар узели ёки ҳожатхонасига қўшиб, аёллар шахсий гигиенаси хонасини жиҳозлаш керак. Ишчи аёллар сони камроқ бўлса, аёллар ҳожатхонасида тамбурдан кириладиган душли кабина кўзда тутилиши керак.

18

8.25. Душхоналар гардероб хоналар билан ёнма-ён жойлаши керак, кийим учун кийим илгичлар билан жиҳозланган душ хоналардан олдинги хоналарга эга бўлиши керак. Учта томондан тўсилган, кабиналар орасида очиқ ўтиш жойи мавжуд бўлган очиқ душ кабиналарини кўзда тутиш керак.

8.26. Душхоналар резинали ёки пластик гиламчалар ва ҳаммом жиҳозлари учун токчалар билан жиҳозланган бўлиши керак. Душ хоналарда ёғоч зиналардан ва панжаралардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.

8.27. Ювиниш хоналари санитар кийим учун гардеробхоналар билан ёнма-ён жойлашиши керак. Қўл ювиш учун гуруҳли умивалниклар ташкилотнинг энг кўп сонли сменасидаги ходимларнинг сонидан келиб чиқиб ўрнатилади.

8.28. Ҳожатхоналар, душхоналар, аёллар шахсий гигиенаси хоналари ва ювиниш хоналари ташкилотнинг ишлаб чиқариш, омборхоналар, маъмурият хоналари, умумий овқатланиш объектлари, соғломлаштириш пунктлари (тиббий кўрикхоналар) устида жойлашишига рухсат этилмайди.

8.29. Ҳожатхоналар тамбурларга эга бўлиши керак ва:

иситилган ва оқава тизими мавжуд;

стационар аралаштиргич орқали келадиган иссиқ ва совуқ сувли раковиналар билан жиҳозланган;

суюқ совунли дозатор ва қўлларга ишлов берилган антисептик билан таъминланган;

бир маротабалик сочиқ ва электр сочиклар билан таъминланган бўлиши керак.

8.30. Корхона (ташкилот) нинг маиший хоналари ҳар куни ишдан кейин астойдил йиғиштирилиши керак: поллар чангдан тозаланиши керак; поллар ва инвентарь совунли-ишқорли эритма ва иссиқ сув билан ювилиши, гардеробхонадаги шкафлар ҳар куни нам усул билан тозаланиши ва 7 кунда 1 мартадан кам бўлмаган ҳолда қонунчилик ўрнатган тартибда рухсат этилган ва ишлатилиш йўриқномасига мувофиқ равишда дезинфекция воситалари билан ишлов берилиши керак.

8.31. Ҳожатхоналарни йиғиштириш ва дезинфекциялаш учун тегишли белгилари ёки ажралиб турувчи маркировкалари бор махсус инвентарь ва махсус кийим ажратилган бўлиши керак.

8.32. Умумий овқатланиш объектлари маиший бинолар таркибида ёки алоҳида турадиган биноларда жойлашиши мумкин. Умумий овқатланиш объектидаги ўриндиқлар сони корхонанинг энг кўп сонли сменасидаги ходимлар сонининг ҳисобига қараб ҳисобланади.

8.33. Умумий овқатланиш объектларига кириш жойида:

ходимларни санитар кийими учун кийим илгичлар;

қўл ювиш учун стационар аралаштиргич орқали келадиган иссиқ ва совуқ сувли ювиниш раковиналари;

суюқ совунли дозатор;

бир маротабалик сочиқлар ёки электр сочиқлар кўзда тутилган бўлиши керак.

19

Зарур ҳолларда умумий овқатланиш объектларига кираверишда умумий овқатланиш объектларидаги ўриндиқлар сонига мос илмоқлари бўлган гардеробхоналар кўзда тутилади.

8.34. Корхонада умумий овқатланиш объектлари мавжуд бўлмаган ҳолда ходимлар таом тановул қиладиган хонани кўзда тутиш керак.

8.35. Дезинсекция ва дератизация чора-тадбирлари ўтказилаётганда болалар маҳсулотини ишлаб чиқариш маън этилади.

9. БОЛАЛАР ОЗУҚА МАҲСУЛОТЛАРИНИ ИШЛАБ ЧИҚАРИШДАГИ АСБОБ-УСКУНАЛАРНИ ҲОЛАТИ ВА ЭКСПЛУАТАЦИЯСИНИ, ТЕХНОЛОГИЯСИНИ САНИТАР ҚОИДАЛАРИ

9.1. Ускуналарни сақлаш ва эксплуатацияси ушбу Санитар қоидаларга, шунингдек Санитар меъёр ва қоидаларни ускуналарни сакдаш ва эксплуатациясига қўйилган талабларига мувофиқ бўлиши керак.

9.2. Ускуналарни жойлаштиришда қуйида кўрсатилган талабларга риоя қилиниши керак:

ишчилар ускуналар олдига бемалол кириши мумкин;

ишлаб чиқариш жараёнларини назоратини ўтказиш имконияти;

ускуналарни ювиш ва дезинфекция қилиш, шунингдек ускуналар ўрнатилган ташкилот биноларини тозалаш имкони;

болалар озуқасини тайёр маҳсулотларини хом ашёсини, ишлаб чиқариш чиқиндиларини қарши томондан келаётган оқимларига йўл қўймаслик.

9.3. Озиқ-овқат маҳсулотлари ва сув билан контактда бўлганда, ишлаб чиқаришда ишлатиладиган ускуналар, инвентарлар, таралар қонунчиликда ўрнатилган тартибда қўллаш учун рухсат берилган материаллардан тайёрланиши керак. Ишлаб чиқаришда эмали шикастланган сирланган идишлардан фойдаланишга йўл қўйилмайди

9.4. Ускуналар, таралар ва инвентарлар тоза ва нима вазифа бажариши кўрсатилган маркировкаси бўлиши керак.

9.5. Ускуналар, таралар ва инвентарларни ишлатишдан олдин уларни тозалик сифати ишлаб чиқариш назоратидан ўтказиш керак.

9.6. Ускуналарнинг, идишларни, ванналарни, лотокларни ички юзаси онсон тозаланадиган ёриқларсиз, тирқишсиз, туртиб чиққан болтларсиз ёки михпарчин ва санитар ишловни қийинлаштирадиган бошқа конструктив элементлар мавжуд бўлмаган силлиқ юзага эга бўлиши керак.

9.7. Озиқ-овқат маҳсулотларини ювиш учун ванналар иссиқ ва совуқ сув билан таъминланиши, доимо тоза ва дезинфекция қилиниб туриши керак.

9.8. Кислота эритмаларини тайёрлаш учун идишлар кислота таъсирига чидамли бўлган материаллардан тайёрланган бўлиши керак.

9.9. Ички транспорт ва ички цех таралари алоҳида турдаги хом ашё компонентлларига бириктирилган бўлиши ва мос равишда маркировка қилинган бўлиши керак. Ички цех тараларини рангли ажралиб турадиган маркировкасидан фойдаланишга рухсат берилади.

20

9.10. Маҳсулотларни бир жойдан бошқа жойга ўтказадиган шлангалар махсус крюкларга осилган ҳолатда сақланиши керак, ушбу шлангаларнинг охирида тиқин бўлиши керак.

9.11. Тайёр маҳсулотларни омборхоналардан ва корхона экспедицияларидан ташқарида сақлашга рухсат берилмайди.

9.12. Қадоқланадиган материал болалар озуқа маҳсулотларини ифлослайдиган манба бўлиб хизмат қилиши керак эмас ва шундай сақланиши керакки, ифлосланиш хавфига йўлиқмаслиги керак.

9.13. Қадоқланадиган операциялар шундай тарзда бажарилиши керак, яъни маҳсулотлар ифлосланишидан узоқроқ бўлиш ҳамда уни қадоқлашни барча босқичларида сифатини сақлаб беришини таъминлаб бериш керак.

9.14. Узлуксиз таъсир қиладиган автоклавлар, стерилизаторлар ва бошқа стерилизация қилувчи ускуналар терморегистрация қиладиган асбоблар билан ёки стерилизация тартибини автоматик тизимда бошқарадиган ва назорат қиладиган ускуналар билан жиҳозланиши керак.

9.15. Болалар озуқа маҳсулотларини ишлаб чиқаришда хом ашё, материалларини, ярим фабрикатларни ювишдан кейинги технологик жараённи барча босқичларида ёғоч идишлардан фойдаланишга рухсат берилмайди.

9.16. Ишлаб чиқариш биноларида ускуналарни, инвентарларни олинадиган қисмларига санитар ишлов бериш учун қуйидагилар кўзда тутилади:

шлангали совуқ ва иссиқ сув олинадиган колонкаларни жўмраги;

стационар ёки кўчма ювиш ванналари;

ювиш ванналаридан ишлаб чиқариш оқава сувларни ўзига қабул қиладиган ускуналар.

Санитар ишлов берилгандан сўнг ускуналарни ечиб олинадиган қисмлари (деталлари), инвентарлар, ички цех таралари қуритилиши ва полдан 0,5-0,7 м дан кам бўлмаган стеллажларда (токчаларда) сақланиши керак.

9.17. Ювиш воситалари эритмаларини ва дезинфекция воситаларини тайёрлаш марказлаштирилган махсус ажратилган хоналарда (биноларда) амалга оширилиши керак. Дезинфекция воситаларини эритмалари ишлаб чиқариш биноларига смена талабидан ошмайдиган миқдорда берилиши керак.

9.18. Ювиш воситалари ва дезинфекция воситаларини сақлаш махсус ажратилган биноларда ёки махсус шкафларда амалга оширилади.

9.19. Айланма тараларни ювиш ички цех тараларини ва инвентарларни ювишдан алоҳида амалга оширилади.

9.20. Қайнатиладиган қозонларни, аралашмалар, ювиш машиналари, заҳира бункерларини ички ва ташқи юзалари иш тугагандан кейин яхшилаб тозаланади, иссиқ сув билан ювилади, дезинфекция қилинади.

9.21. Аппаратларни, ускуналарни тозалаш ва ювиш агрегат иши тўхтагандан кейин дарҳол, тўла-тўкис қисмларга ажратилган ҳолатда амалга оширилади. Агарда қувур ўтказгичлар ва иссиқликни алмаштириб берувчи қурилмалар қисмларга бўлинмаса, унда уларни ювиш учун ювиш

21

воситаларини ишқорий эритмалари қўлланилиб, сўнгида қайноқ сувда ювилади (чайилади). Буғ билан ишлов берилаётган қурилмалар ювилгандан кейин қонунчиликда ўрнатилган тартибда қўллаш учун рухсат берилган, уларни қўллаш бўйича йўриқномага асосан дезинфекция воситалари билан дезинфекция қилинади.

9.22. Болалар озуқа маҳсулотларини ишлаб чиқаришда гидротранспортёрлар сутка мобайнида камида бир марта хом ашё қолдиқларидан сув билан ювилади.

9.23. Транспортёр ленталарни тахтаси, стол юзалари ифлосланиш даражасига қараб қайноқ сув ва қонунчиликда ўрнатилган тартибда қўллаш учун рухсат берилган, уларни қўллаш бўйича йўриқномага асосан ювиш воситалари билан доимий механик равишда тозаланиши ва ювилиши керак.

9.24. Аравачалар, стеллажлар, тарозилар ҳар куни қайноқ сув билан ювилиши ва яхшилаб қуритилиши керак.

9.25. Корхона ускуналарини санитар ишловини ўтказганда ишчи ходимлар махсус кийим-бош, шахсий ҳимоя воситалари ва шикаст етганда керакли ёрдамни кўрсата оладиган воситалар билан таъминланишлари керак. Дезинфекция қилиш чора-тадбирлари ўтказилаётганда санитар кийим- бошдан фойдаланишга рухсат берилмайди. Иш тугагандан кейин махсус кийим-бошлар ювилиши керак. Тоза махсус кийим-бошлар ажратиб турувчи маркировкаланган алоҳида шкафларда сақланиши керак.

9.26. Технологик идишларга қўл усулида санитар ишлов беришда ишчи ходимлар алоҳида санитар кийим-бош, оёқ-кийим, фартуклар, енгчалар, инвентарлар, резина гиламчалар билан таъминланиши керак. Кўрсатиб ўтилган нарсаларни сақлаш ўзига хос маркировкага эга бўлган шкафларда амалга оширилади. Иш тугагандан кейин санитар кийим-бошлар ювилиши керак. Инвентарлар, оёқ-кийим, фартуклар, енгчалар, резина гиламчалар ювилади, дезинфекцияланади ва қуритилади.

9.27. Ускуналарни таъмирлаш ишларини ўтказаётганда озиқ-овқат маҳсулотларига ёт предметларни тушиб қолиш эҳтимолини истисно қиладиган чоралар қўлланилиши керак.

9.28. Ускуналарни таъмирлаш ишларидан кейин эксплуатацияга тушириш унга санитар ишлов берилгандан кейин рухсат берилади.

9.29. Болалар озуқа маҳсулотларини ишлаб чиқарадиган технологик жараён шундай тарзда ташкил қилинади, яъни:

болалар озуқани тайёр маҳсулотларини ва хом ашёлар оқимини бир- бири билан кесишишини истисно қилиш керак;

болалар озуқани сифатли ва хавфсиз маҳсулотларини ишлаб чиқаришни таъминлаш.

9.30. Болалар озуқаси маҳсулотларини ишлаб чиқариш, яъни:

корхоналарда белгиланган тартибда тасдиқланган технологик

йўриқномаларга мувофиқ амалга оширилиши керак;

корхоналарда амалда бўлган ишлаб чиқариш назорати дастурига мувофиқ ишлаб чиқариш назоратини даврийлигини кўзда тутиш керак.

22

9.31. Ишлаб чиқариш технологияларини параметрларидан фойдаланиладиган қайд қилиш шақллари (технологик журналлар, компьютерли ҳисобот ва бошқалар) болалар озуқа маҳсулотларини ишлаб чиқаришни биринчи технологик босқичидан то охирги босқични акс эттириши керак .

9.32. Корхона учун мос келадиган дастурий таъминот мавжуд бўлмаганда ишлаб чиқариш босқичларини, шунингдек ускуналарни хом ашёдан бўшатилгандан кейин санитар ишлов беришни қайд қилиш, болалар озуқасини тайёр маҳсулотларини ва иш бошланишдан олдин қайд қилиш журналлари тутилиши керак.

10. ҲАШАРОТЛАР БИЛАН КУРАШИШ ТИЗИМИ

10.1. Ҳашаротлар ва бошқа зараркунандаларни кўпайиши учун қулай бўлган шароитни яратишдан узоқроқ бўлиш учун гигиена қоидаларига риоя қилиш керак.

10.2. Ҳашаротлар билан курашиш дастури ўз ичига қуйидагиларни яъни уларни тушишини бартараф қилишни, улар қочиб беркинадиган бошпанасини йўқ қилишни, инвазияларни бартараф қилишни ва уларни аниқлайдиган ва қириб ташлайдиган кузатувни амалга оширишни олиши керак.

10.3. Шундай қилиб, тайёргарлик кўрган ходим физик, кимёвий ва билогик агентларни тўғри қўллаши керак.

11. ХОДИМЛАРНИНГ ШАХСИЙ ГИГИЕНАСИ

11.1. Ходимлар учун ишчилар шахсий гигиенага хом ашё ва тайёр маҳсулотни ифлослантиришни истисно қилиш даражасида риоя қилишига тегишли шароит яратилган бўлиши керак:

агар кимнингдир юқумли касаллиги борлиги ёки уни ташувчи маълум бўлса ёки инфицирланган яраси ёки очиқ жароҳати бўлса, ушбу шахс тайёрлашга, ишлов беришга ва транспортировка қилишга қўйилмайди;

зарур бўлган ҳолларда тегишли ҳимоя кийимини, бош кийимлар ва пойафзалини кийиши керак;

ишлаб чиқаришда ишлайдиганларни барчаси шахсий гигиенага юқори даражада риоя қилиши ва ифлосланишни бартараф қилиш учун ҳамма чораларни кўриш керак.

11.2. Ишлаб чиқариш цехларида ишлайдиган ходимларнинг барчаси:

хом ашёга ишлов бериш ишларига киришишдан олдин ва хом ашё қайта

ишланаётган хоналарга ҳар гал киришдан олдин;

ҳожатхонадан чиққан заҳоти қўлни ювиш керак;

тақсимлаш ва қайта ишлаш жараёнлари кечаётган хоналарда чекиш, туфлаш, таом ейиш ёки чайнаш, ҳимояланмаган маҳсулотлар устида аксириш ёки йўталиш, тақинчоқлар тақиш, заргарлик буюмлари, соат, шпилкалар ва ҳоказоларни тақиш тақиқланиши керак. Чунки ушбу бюмлар тушиб қолса, ишлаб чиқарилаётган маҳсулотнинг хавфсизлигига ва сифатига хавф солиши мумкин.

23

12. БОЛАЛАР ОЗУҚА МАҲСУЛОТЛАРИДАН ФОЙДАЛАНИШГА

БЎЛГАН ТАЛАБЛАР

12.1. Корхона (ташкилот) га кириб келаётган хом ашё, материаллар ва буюмларни барчаси Санитар қоидаларга ва маҳсулотнинг сифати ва хавфсизлигига қўйиладиган Санитар меъёрлар ва қоидалар талабларига мувофиқ бўлиши, қонунчилик ўрнатган ҳолатларда уларни сифати ва хавфсизлигини тасдиқловчи ҳужжатлар билан олиб бориш керак.

12.2. Хом ашё ишлаб чиқариш назоратининг ижобий баҳо натижаларига қараб ишлаб чиқаришга рухсат берилади.

12.3. Гўдак ёшдаги болалар озуқа маҳсулотларини ишлаб чиқаришда гўштли хом ашёлар (ҳайвоннинг нимталанмаган гўшти, нимталанмаган гўштнинг ярми, чорак қисмлар, чопмалар, блоклар) фақат қадоқланган ҳолда келиши керак.

12.4. Хом ашё унинг ифлосланишини ва айнишини истисно қиладиган шароитларда сақланиши керак.

12.5. Хом ашёни тайёрлаш ташкилотнинг алоҳида биносида - тайёрлаш бўлимида амалга оширилиши керак. Тараларни очиш уларнинг юзасидаги ифлосланишларни тозалашдан кейин амалга оширилиши керак.

12.6. Таралар очилгандан сўнг, хом ашё цех ичи маркировкаланган тарасига тўкиб ағдарилади ёки қайта тахланади. Хом ашёни ташкилотнинг ишлаб чиқариш биноларида айланма тараларда сақлаш қатъиян маън этилади.

12.7. Болалар озуқани ишлаб чиқарувчи бир ташкилотнинг ҳудудларида жойдан-жойга кўчириш контаминацияни истисно қилувчи шароитларда амалга оширилиши керак.

12.8. Озуқавий қўшимчаларни омборхонада сақлаш учун бошқа тарага тўкиб ағдариш (қайта қуйиш) тақиқланади.

12.9. Совутиш камераларининг моғор билан зарарланишини ўз вақтида аниқлаш учун уларнинг микробиологик назорати ҳар 15 кунда амалга оширилиши керак.

12.10. Совутиш камералари юкдан бўшатилгандан кейин совутиш камераларини юкнинг кўп миқдорда келишига тайёрлаш даврида, совутиш камераларини юзасида моғор аниқланганда ва сақланаётган сут маҳсулотларининг моғор билан зарарланишидан кейин ювилади ва дезинфекцияланади.

12.11. Ташкилотнинг омборхоналаридан ташқарида озиқ-овқат маҳсулотлари, тара, қадоқлаш буюмлари ва материалларини сакдашга йўл қўйилмайди.

12.12. Тайёр маҳсулот сақловчи совутиш камералари ва сакдаш омборхоналариниг ҳарорати ва намлигини лабораториялар сменада 2-3 марта назорат қилиш керак. Назорат натижалари алоҳида журналда қайд этитлиши керак.

24

12.13. Хом ашёни ва тайёр маҳсулотни совутиш камераларига ва сакдаш омборхоналарига жойлаштириш тўдалаб, ишлаб чиқариш санаси, сменасини ва партия рақамини партион ёрликларда кўрсатиб амалга оширилади.

12.14. Совутиш камераларида ҳамма юклар (тарада) вақти-вақти билан ювиладиган ва дезинфекцияланадиган панжара ва тагликларга жойлаштирилади.

12.15. Совутиш камераларини дезинфекцияси самараси микробилогик

л

таҳлил билар аниқланади. Агар моғор замбуруғларининг сони 1 см га 10 та ҳужайрани ташкил этса дезинфекция қониқарли ҳисобланади.

12.16. Моғор билан курашиш учун совутиш камералари, йўлаклар, ҳаво совутгичли ҳаво каналларига фунгицид билан ишлов берилади.

12.17. Зираворлар ва озиқ-овқат маҳсулотларига хуштаъмлик берадиган моддалар ташкилотнинг вентиляцияланадиган алоҳида омбохоналарида сақланади. Уларни оғирлигини тарозида ўлчаш механик вентиляция билан жиҳозланган алоҳида хонада ўтказилади.

12.18. Озиқ-овқат маҳсулотлари омбохоналарида озиқ-овқат бўлмаган маҳсулотларни сақлаш тақиқланади.

12.19. Хом ашё ва тайёр сут маҳсулотларини транспортировка қилиш учун махсус транспорт воситалари ажратилиши керак.

12.20. Хом ашё ва озиқ-овқат маҳсулотларини транспортировкаловчи транспорт воситалари:

соз ҳолда бўлиши;

тоза бўлиши;

ёт ҳидлар бўлмаслиги керак.

12.21. Транспорт воситаларининг кузови ички тарафдан осон ювиладиган ва дезинфекцияланадиган материаллардан ясалган бўлиши керак.

12.22. Транспорт воситалари ва таралар (контейнерлар) тегишли тозалаш ва дезинфекция ўтказиш мумкин бўлган конструкцияга эга бўлиши керак.

12.23. Тайёр маҳсулот билан хом ашё ва озиқ-овқат бўлмаган маҳсулотларни бига транпортировка қилишга йўл қўйилмайди.

12.24. Хом ашё ва озиқ-овқат маҳсулотларини транпортировка қилишда тегишли ҳарорат тартибига риоя қилиш керак.

12.25. Транспорт воситаларидаги идишлар ва таралар (контейнерлар) фақат озиқ-овқат маҳсулотларини транпортировка қилиш учун ишлатилиши керак.

12.26. Тара (контейнерлар) «Фақат озиқ-овқат маҳсулотлари учун!» деган ёзув билан маркировка қилиттт керак. Цех ичи тараларини (контейнерларини) идентификациялаш учун рангли маркировкалардан фойдаланиш тавсия этилади.

12.27. Транспорт воситаларидаги ёки контейнерлардаги хом ашё ва тайёр маҳсулот шундай жойланиши ва ҳимояланиши керакки, уларнинг ифлосланиш хавфи энг кам даражада бўлиши керак.

12.28. Ташкилотнинг махсус мўлжалланган жойларидпан ташқарида, ишлаб чиқариш, кўмакчи ва маиший биноларида чекиш тапқикланади.

25

13. БОЛАЛАР ОЗУҚА МАҲСУЛОТЛАРИНИ ХАВФСИЗЛИГИГА

БЎЛГАН ГИГИЕНИК ТАЛАБЛАР

13.1. Болалар озуқаси учун озиқ-овқат маҳсулотларини ишлаб чиқариш учун хом ашёга бўлган гигиеник талаблар.

13.1.1. Гўдак ёшидаги болалар озуқаси маҳсулотларини ишлаб чиқаришда қуйидаги хом ашёлардан фойдаланиш тақикланади:

яроқлилик муддати ўтган;

генетик модификацияланган озиқ-овқат хом ашёси ва компонентлари; ёт аралшмалар ва нон заҳиралари зараркунандалари билан ифлосланган соя уни, дон ва дон маҳсулотлари;

сўйилган маҳсулдор ҳайвонлар ва паррандаларнинг қайта музлатилган маҳсулотлари;

сўйилган ҳайвонларнинг юрак, жигар ва тилдан ташқари субмаҳсулотлари;

таркибида умумий фосфор миқдори 0,2% дан кўп бўлган гўшт; ёғ тўқималарининг масса улиши 9% дан юқори бўлган пайли мол гўшти; бириктирувчи ва ёғ тўқималарининг масса улуши 12% дан юқори бўлган пайли мол гўшти;

ёғ тўқималарининг масса улуши 32% дан юқори бўлган пайли чўчқа гўшти;

ёғ тўқималарининг масса улуши 9% дан юқори бўлган пайли қўй гўшти;

-тоифали жўжа ва бройлер жўжаларини нимталанмаган яхлит гўшти; ҳайвонларнинг пайли гўштини турли хилларининг музлатилган блоклари ва сақлаш муддати 6 ойдан ортиқ бўлган субмаҳсулотлар (жигар, юрак, тил);

маҳсулдор ҳайвонларни механик нимталанган гўшти ва паррандаларнинг механик нимталанган гўшти;

парранда гўштидан тайёрланган коллаген сақловчи хом ашё; буқа гўшти, эркак чўчқа ва ёш эркак чўчқа гўшти, чўчқа боласи, озғин ҳайвонлар ва паррандалар гўштлари;

шартли яроқли гўштлар ва субмаҳсулотлар; тухумлар ва сувда сузувчи паррандалар гўшти;

сунъий ҳовузларда етиштирилган ва сув тубида яшайдиган балиқлар зотидан қилинган хом ашё;

қайта музлатилган балиқ хом ашёси; тухум кукуни;

кислоталилиги 150° Тернердан ортиқ бўлган творог; олий навдан пастроқ бўлган сигир сути;

кислоталилиги 100° Тернердан ортиқ бўлган сут-қатиқ маҳсулотлари; кислоталилиги 75° Тернердан ортиқ бўлган сутли озуқа зардоби; кислоталилиги 18° Тернердан ортиқ бўлган ичимлик сути; кислоталилиги 17° Тернердан ортиқ бўлган ичиладиган қаймоқлар; олий навдан паст бўлган сариёғ; шўр сариёғ;

26

спредлар;

перекис сони 2 ммоль фаол кислород/кг ёғдан ортиқ бўлган ўсимлик ёғлари;

юқориэрукли рапс, пахта, кунжут ўсимлик ёғлари;

тўйинган ёғ кислоталарини юқори даражада сақловчи гидрогенизирланган мой ва ёғлар;

майонез, майонезли қайлалар (соуслар); ўсимлик ёғлари асосидаги соуслар; ўсимлик ёғлари асосидаги кремлар; махсус тайёрланадиган ёғлар; фритюрли (қиздирилган) ёғ;

хуштаъмга эга ўсимликли зираворлар (шивит, петрушка, сельдерей, зира, райҳон, оқ ва хушбўй булғори қалампири, орегано, долчин, ваниль, кориандр, қалампирмунчоқ, лавр япроғи миқдорлари ишлаб чиқарувчи томондан белгиланади, шунингдек пиёз, саримсоқпиёз бундан мустасно); аччиқ зираворлар (аччиқ гаримдори, ерқалампир, хантал); диффуз йўл билан олинган концентрацияси юқори бўлган шарбатлар.

13.1.2. Болалар озуқасини ишлаб чиқариш учун гўшт хом ашёси бўй ўстириш стимулятори, гормонал препаратлар, озуқа антибиотиклари, синтетик азотсакловчи моддалар, микробли синтез маҳсулотлари ва ноанъанавий озуқа воситаларининг бошқа турларини қўлламаган ҳолда ўстириш ва боқишни махсус ишлаб чиқарилган технологик ва ветеринар- зоотехник қоидаларга мувофиқ боқилган чорвадан олинади.

13.1.3. Гўдак ёшдаги болалар учун гиёҳли ичимлик (гиёҳли чойлар) ва 3 ёшдан 14 ёшгача бўлган болалар озуқасининг биологик фаол қўшимчаларини ишлаб чиқариш учун ушбу Санитар қоидаларнинг 1 чи иловасига мувофиқ ўсимлик хом ашёси ва унинг қисмларидан фойдаланилади.

13.1.4. Болалар озуқаси маҳсулотларини ишлаб чиқаришда фойдаланиладиган ичимлик суви техник регламентлар талабларига мувофиқ бўлиши керак.

13.1.5. Мактаб ёшигача бўлган ва мактаб ёшидаги болалар учун озуқа маҳсулотларини ишлаб чиқаришда қўйидаги хом ашёлардан фойдаланиш таъқиқланган:

қайта музлатилишга дучор бўлган сўйилган маҳсулдор ҳайвонлар ва паррандаларнинг маҳсулотлари;

таркибида умумий фосфор миқдори 0,2% дан кўп бўлган гўшт; маҳсулдор ҳайвонларни механик нимталанган гўшти ва паррандаларнинг механик нимталанган гўшти;

парранда гўштидан тайёрланган коллаген сақловчи хом ашё; ҳайвонларнинг пайли гўштини турли хилларининг музлатилган блоклари ва сақлаш муддати 6 ойдан ортиқ бўлган субмаҳсулотлар (жигар, юрак, тил);

ёғ ва бириктирувчи тўқималарининг масса улуши 20% дан юқори бўлган пайли мол гўшти колбасаси;

27

ёғ тўқималарининг масса улуши 70% дан юқори бўлган пайли чўчқа гўшти;

ёғ тўқималарининг масса улуши 9% дан юқори бўлган пайли қўй гўшти; маҳсулдор ҳайвонларнинг субмаҳсулотлари жигар, юрак, тил бундан мустасно;

паррандаларнинг субмаҳсулотлари жигар, юрак бундан мустасно; буқа гўшти, эркак чўчқа ва ёш эркак чўчқа гўшти, чўчқа боласи, озғин ҳайвонлар ва паррандалар гўштлари;

шартли яроқли гўштлар ва субмаҳсулотлар; тухумлар ва сувда сузувчи паррандалар гўшти;

балиқ ва балиғи бўлмаган ов қлиш объектларининг хом ашёларини қайта музлатилиши;

перекис сони 2 ммоль фаол кислород/кг ёғдан ортиқ бўлган ўсимлик ёғлари;

ўсимлик ёғи: пахта ёғи;

гидрогенизирланган мойлар ва ёғлар;

аччиқ зираворлар (гаримдори, ерқалампир, хантал).

13.1.6. Кўкрак ёшидаги болалар учун озуқанинг биологик фаол қўшимчаларига (кейинчалик - озуқага БФҚ) ёввойи ҳолда ўсадиган ва доривор ўсимликлардан фойдаланишга йўл қўйилмайди, шивит, арпабодиён ва мойчечак бундан мустасно.

3 ёшдан 14 ёшгача бўлган болаларнинг озуқасида ушбу Санитар қоидаларнинг 1 чи иловасида кўрсатилган доривор хом ашёларни ўз ичига оладиган БФҚ ни озиқ-овқатда фойдаланишга рухсат берилади.

15 дан 18 ёшгача бўлган болаларни озиқ-овқатига БФҚ ни тайёрлаш учун ўрнатилган тартибда умумий тайинланган доривор ўсимлик хом ашёсидан фойдаланишга рухсат берилади.

1,5 ёшдан 3 ёшгача бўлган болаларни озуқаси ва БФҚ учун озиқ-овқат маҳсулотларини ишлаб чиқаришда (тайёрлашда) ушбу Санитар қоидаларнинг 2 чи иловасида кўрсатилган витамин ва минерал тузлардан фойдаланишга йўл қўйилади.

14. БОЛАЛАР ОЗУҚАСИ УЧУН ОЗИҚ-ОВҚАТ МАҲСУЛОТЛАРИНИ ИНГРЕДИЕНТ ВА КИМЁВИЙ ТАРКИБИГА БЎЛГАН ГИГИЕНИК ТАЛАБЛАР

14.1. Гўдак ёшдаги болалар озуқаси маҳсулотларининг ингредиентли ва кимёвий таркибида:

хушбўй ҳидлар, бўёқлар, стабилизаторлар, консервантлар ва бошқа озиқ-овқат қўшимчалари, 0296-11 сонли «Озиқ-овқат қўшимчаларини ишлаб чиқаришга, айлантиришга ва меъёрлаштиришга бўлган гигиеник талаблар» номли ЎзР СанҚваМ да кўзда тутилган ҳолатлар бундан мустасно (янги нашрда);

ёғ кислоталарининг умумиий миқдоридан она сутини ўрнини боса оладиган моддалардан трансизомерлар сони 2% дан ортиқ бўлиши;

гўштли ва балиқ ярим тайёр маҳсулотларига ва колбаса маҳсулотларига

28

қўшилган фосфатлар;

сунъий тттиринлаштирилган моддалар (қандни ўрнини босувчи) қандли диабет билан касалланган болаларда махсус озиқ-овқат маҳсулотлари бундан мустасно;

қўшимча овқатлантириш маҳсулотларида ош тузи 0,4% дан юқори (томат шарбати бундан мустасно), томат шарбати учун ош тузи 0,6% дан юқори бўлиши керак.

14.2. Болалар учун гиёҳли ичимлик (гиёҳли чойлар) ва 3 ёшдан 14 ёшгача бўлган болалар озуқасининг биологик фаол қўшимчаларини ишлаб чиқариш учун доривор ўсимлик хом ашёси ушбу Санитар қоидаларнинг 1 чи иловасида тақдим этилган.

14.3. Гўдак ёшдаги болалар озуқаси маҳсулотларини ишлаб чиқаришда фойдаланиладиган витаминлар ва маданли тузлар ушбу Санитар қоидаларнинг 2 чи иловасига мувофиқ бўлиши керак.

Витаминлар, минерал моддаларнинг ва аминокислоталарнинг, ёғ кислоталарининг нуклеотидларнинг, олигосахаридларни ва биологик фаол компонентларнинг бошқа шақллари Ўзбекистон Республикаси қонунчилиги ўрнатган тартибда қўллашга рухсат этилган бўлиши керак.

14.4. Мактабгача бўлган ва мактаб ёшидаги болалар озуқасининг тайёр маҳсулотларининг ингредиентли таркиби қуйидагиларни ўзида сақламаслиги керак:

озиқ-овқат ош тузи балиқли ярим тайёр маҳсулотларда - 0,8% юқори, гўштли ярим тайёр маҳсулотларда - 0,9% юқори, гўштли консерваларда - 1,2% юқори, колбаса маҳсулотларида - 1,8% юқори бўлиши мумкин эмас;

колбаса маҳсулотларида нитритлар - 0,003% дан юқори;

фосфатларни гўштли ва балиқ ярим тайёр маҳсулотларига, колбаса маҳсулотларига қўшиш;

алкогол, табиий қаҳва, аччиқ зираворлар (янчилмаган қора мурч ва янчилган, аччиқ, кучсиз аччиқ ва ўрта аччиқ қизил гаримдори ва ерқалампир (хрен), хантал), ўрик данаги мағзи, кулинар ва қадолатчилик ёғлари;

таъмни ва хушбўй ҳидни кучайтиргичларини;

бензой кислотаси, сорбин кислотаси, уларнинг тузлари ва эфирлари ва бошқа консервантлари, озуқавий қўшимчаларнинг сифати ва хавфсизлиги ва уларнинг қўлланилиши бўйича Санитар меъёрлар, қоидалар ва гигиеник нормативларда кўзда тутилган ҳолатлар бундан мустасно;

уксус кислотаси қўтттиб тайёрланган майонезни.

15. БОЛАЛАР ОЗУҚАСИ УЧУН ОЗИҚ-ОВҚАТ МАҲСУЛОТЛАРИНИ МАРКИРОВКАСИГА ВА ҚАДОҚЛАШИГА БЎЛГАН ТАЛАБЛАР

15.1. Болалар озуқаси учун озиқ-овқат маҳсулотини қадоғи маҳсулотларни сифатини ва хавфсизлигини, сақланиш шароитларига риоя қилган ҳолда, ушбу маҳсулотни тайёрлаган корхонада белгиланган тартибда сақланиш муддати давомида, савдода айланиш босқичларида уларни озуқавий қимматини сақланишини таъминлаши керак.

29

Болалар озуқаси учун озиқ-овқт маҳсулотини қадоқлаш учун уларни хавфсиз қўллаш қонунчиликда ўрнатилган тартибда, озиқ-овқат маҳсулотлари билан алоқада (контактда) бўлишига мўлжалланган материаллардан фойдаланилади.

Гўдак ёшидаги болаларни озуқа маҳсулотларини қадоқлашдан такроран фойдаланишга йўл қўйилмайди.

15.2. Гўдак ёшидаги болаларни озуқа маҳсулотлари герметик қадоқда ишлаб чиқарилиши ва қуйида кўрсатилган ҳажмдан ошмаслиги керак:

шарбатли маҳсулот - 0,35 л дан;

консерваланган мевали, сабзавотли ва мева-сабзавотли, сабзавот-сутли ва сабзавот-донли пюре, қўтттимча. овқатнинг мева-сутли ва мева донли асосда суюқ ва пюресимон маҳсулотлари - 0,25 кг дан;

қуруқ озуқа маҳсулотлари (мослаштирилган сутли аралашмалар - она сутини ўрнини босувчи, кейинги аралашмалар; қўшимча овқатнинг маҳсулотлари донли ва дон-сутли асосида) 1 кг дан;

ичишга яроқли сут, қаймоқлар, нордон-сутли озиқ-овқат маҳсулотлари - 0,25 л дан;

пастасимон сутдан тайёрланган озиқ-овқат маҳсулотлари - 0,1 кг дан; консерваланган гўштли ва балиқли пюре - 0,13 кг дан; консерваланган гўшт-ўсимликли, балиқ-ўсимликли, ўсимлик-гўштли ва ўсимлик-балиқли озиқ-овқат маҳсулотлари - 0,25 кг дан;

комбинацияланган асосдаги қўшимча овқат маҳсулотлари - 0,25 кг дан.

15.3. Мактаб ёшигача бўлган ва мактаб ёшидаги болаларни озуқа маҳсулотлари герметик қадоқда ишлаб чиқарилади ва қуйида кўрсатилган ҳажмдан ошмаслиги керак:

суюқ сутли ва нордон-сутли озиқ-овқат маҳсулотлари - 1 л дан; пастасимон сутдан тайёрланган озиқ-овқат маҳсулотлари - 0,2 кг дан; консерваланган гўштли ва гўшт-ўсимликли озиқ-овқат маҳсулотлари - 0,35 кг;

шарбатлар, нектарлар, сабзавотли ва мева-сабзавотли ичимликлар - 2 л

дан;

шарбатлар, нектарлар, мевали ичимликлар - 3 л дан;

15.4. Болалар озуқаси учун озиқ-овқат маҳсулотлари ўрами устидаги маркировка шуни англатадики, яъни ушбу маҳсулот гўдак ёшидаги болалар учун озуқа маҳсулотларига ёки мактаб ёшигача бўлган ва мактаб ёшидаги болаларни озуқа маҳсулотларига тегишли эканлиги ҳақидаги маълумотлар кўрсатилган бўлиши керак.

Ушбу банднинг биринчи қисмида кўрсатилган маълумотга қўшимча: парҳез озуқа маҳсулотлари қадоғи устидаги маркировка шуни англатадики, яъни ушбу маҳсулот қандай мақсадда тайинланганлиги, таркибини ўзига хослиги ва уларни ишлатиш бўйича тавсиялар ҳақида маълумотлар бўлиши керак;

30

қўшимча овқат маҳсулотлари қадоғи устидаги маркировка шуни англатадики, уларда болалар озуқасига киритилиш муддатлари ҳақидаги маълумотлар бўлиши керак;

мослаштирилган сутли аралшмалар (она кўкрак сутини ўрнини босувчи) қадоғи устидаги маркировкада:

болалар расми туширилган расм бўлиши керак эмас;

асосан кўкрак сути билан овқатлантириш ҳақидаги маълумотлар бўлиши керак.

15.5. Болалар озуқаси учун озиқ-овқат маҳсулотлари ўрамлари маҳсулотларни ифлосланишига йўл қўйилмайдиган ва у билан бўлаётган операцияларни барча босқичларида сифат ва хавфсизлигини таъминлаб берадиган шароитларда ишлаб чиқарилиши керак.

15.6. Қадоқлайдиган материал ифлосланиш манбаи бўлиб хизмат қилиши керак эмас ва шундай тарзда сақланиши керакки, яъни ифлосланиш хавфига йўлиқиши мумкин эмас.

15.7. Тайёр маҳсулотларни қадоқлаш учун тараларни ва бошқа материалларни бериш корхонанинг бошқа ишлаб чиқариш биноларини четлаб ўтиб коридорлар ёки экспедиция орқали амлга оширилиши керак.

15.8. Таралар ва қадоқлайдиган материаллар корхонани махсус ажратилган биноларида сақланиши керак.

16. ГЎДАК ЁШИДАГИ БОЛАЛАР ОЗУҚАСИ УЧУН ОЗИҚ-ОВҚАТ МАҲСУЛОТЛАРИ ХАВФСИЗЛИГИГА БЎЛГАН ГИГИЕНИК ТАЛАБЛАР

16.1. Сут асосида тайёрланган маҳсулотлар

16.1.1. Мослаштирилган сутли аралашмалар (қуруқ, суюқ, чучук ва нордон-сут) ва қисман гидролизланган оқсиллар асосида тайёрланган маҳсулотлар

1-жадвал

Озуқавий қиммати (истеъмолга тайёр маҳсулотда)

Мезонлари ва кўрсаткичлари

Ўлчов

бирлик-лари

Рухсат этилган меъёр

Изоҳ

меъёрлашти-

рилган

маркиров-

каланади-

ган

ҳаётини 0 дан 6 ойгача бўлган болалар учун

Оқсил

г/л

121-17

+

Сут зардоби оқсиллари

оқсилннинг

умумий

миқдори

дан,

кам бўлмаган % да

50*

+

Таурин

мг/л,

кўп бўлмаган

80

+

Ёғ2

г/л

30-40

+

Линолен кислотаси

ёғ кислотала- рининг умумий миқдоридан % да

14-20

+

мг/л,

кам бўлмаган

4000-8000

-

Е витаминини (мг/л)/ТЁК га (г/л) нисбати

-

1-2

-

Углеводлар3

г/л

65-80

+

Лактоза

углеводлар ни умумий миқдори- дан %

ҳисобида, кам бўлмаган

65

(қисман гидролизланган оқсиллар асосидаги аралашмаларда н ташқари)

+

Энергетик қиммати

ккал/л

640-700

+

мине

рал моддалар

Кальций

мг/л

330-700

+

Фосфор

мг/л

150-400

+

32

Мезонлари ва кўрсаткичлари

Ўлчов

бирлик-лари

Рухсат этилган меъёр

Изоҳ

меъёрлашти-

рилган

маркиров-

каланади-

ган

Кальцийни/фосфор- га нисбати

-

1,2-2

-

Калий

мг/л

400-850

+

Натрий

мг/л

150-300

+

Калийни/натрийга

нисбати

-

2,5-3

-

Магний

мг/л

30-90

+

Мис

мкг/л

300-600

+

Марганец

мкг/л

10-300

+

Темир

мг/л

3-9

+

Рух

мг/л

3-10

+

Хлоридлар

мг/л

300-800

-

Йод

мкг/л

50-150

+

Селен

мкг/л

10-40

+

Чўкма

г/л

2,5-4

+

витаминлар

Ретинол (А)

мкг-экв/л

400-1000

+

Токоферол (Е)

мг/л

4-12

+

Кальциферол (Д)

мкг/л

7,5-12,5

+

Витамин К

мкг/л

25-100

+

Тиамин (В1)

мкг/л

400-2100

+

Рибофлавин (В2)

мкг/л

500-2800

+

Пантотен кислотаси

мкг/л

2700-14000

+

Пиридоксин (В6)

мкг/л

300-1000

+

Ниацин (РР)

мкг/л

2000-10000

+

Фоли кислотаси (Вс)

мкг/л

60-350

+

Цианкобаламин (В12)

мкг/л

1-3

+

Аскорбин кислотаси (С)

мг/л

55-150

+

Инозит

мг/л

20-280

+

Холин

мг/л

50-350

+

Биотин

мкг/л

10-40

+

L-карнитин

мг/л,

кўп бўлмаган

20

(қўлланилганда)

+

Лютеин

мкг/л,

кўп бўлмаган

250

(қўлланилганда)

+

Нуклеотидлар (цитидин-, уридин-, аденозин-, гуанозин-, инозин-5 монофосфатлар йеғиндиси)

мг/л,

кўп бўлмаган

35

(қўлланилганда)

+

Кислоталилик

Тернер градуслари, кўп бўлмаган

60

-

суюқ сутли нордон маҳсулотлар учун

33

Мезонлари ва кўрсаткичлари

Ўлчов

бирлик-лари

Рухсат этилган меъёр

Изоҳ

меъёрлашти-

рилган

маркиров-

каланади-

ган

Осмоляллик

мОсм/кг, кўп бўлмаган

320

+

6 да 12 ойликкача булган болала

Р учун

Оқсил

г/л

12-21

+

Сут зардоби оқсили

оқсилнинг умумий миқдоридан % ҳисобида, кам бўлмаган

35**

+

Ёғ2

г/л

25-40

+

Линолен кислотаси

ёғ кислоталари- нинг умумий миқдоридан % ҳисобида

14-20

+

мг/л

4000-8000

-

Углеводлар3

г/л

70-90

+

Лактоза

углеводларнин г умумий миқдоридан % ҳисобида, кам бўлмаган

50

(кисман гидролизланган оксил асосли озукалардан ташкари)

+

Энергетик қиймати

ккал/л

640-750

+

мине

рал моддалар

Кальций

мг/л

400-900

+

Фосфор

мг/л

200-600

+

Кальцийни/фосфорга

нисбати

-

1,2-2

-

Калий

мг/л

500-1000

+

Натрий

мг/л

150-300

+

Калийни/натрийга

нисбати

-

2-3

-

Магний

мг/л

50-100

+

Мис

мкг/л

400-1000

+

Марганец

мкг/л

10-300

+

Темир

мг/л

7-14

+

Цинк

мг/л

4-10

+

Хлоридлар

мг/л

300-800

-

Йод

мкг/л

50-350

+

Селен

мкг/л

10-40

+

Чўкма

г/л

2,5-6

+

витаминлар

Ретинол (А)

мкг-экв/л

400-1000

+

Токоферол (Е)

мг/л

4-20

+

Кальциферол (Д)

мкг/л

8-21

+

34

Мезонлари ва кўрсаткичлари

Ўлчов

бирлик-лари

Рухсат этилган меъёр

Изоҳ

меъёрлашти-

рилган

маркиров-

каланади-

ган

Витамин К

мкг/л

25-170

+

Тиамин (В)

мкг/л

400-2100

+

Рибофлавин (В2)

мкг/л

600-2800

+

Пантотен кислотаси

мкг/л

3000-14000

+

Пиридоксин (Вб)

мкг/л

400-1200

+

Ниацин (РР)

мкг/л

3000-10000

+

Фоли кислота (Вс)

мкг/л

60-350

+

Цианкобаламин (В12)

мкг/л

1,5-3

+

Аскорбин кислотаси (С)

мг/л

55-150

+

Холин

мг/л

50-350

+

Биотин

мкг/л

10-40

+

Инозит

мг/л

20-280

+

L-карнитин

мг/л,

кўп бўлмаган

20

(қўлланилганда)

+

Лютеин

мкг/л,

кўп бўлмаган

250

(қўлланилганда)

+

Нуклеотидлар (цитидин-, уридин-, аденозин-, гуанозин-, инозин- 5 монофосфатлар йеғиндиси)

мг/л,

кўп бўлмаган

35

(қўлланилганда)

+

Кислоталилик

Тернер градуслари, кўп бўлмаган

60

-

сутли

нордон

маҳсулотлар

учун

Осмоляллик

мОсм/кг, кўп бўлмаган

320

+

туғилгандан 12 ойликкача бўлган болалар учун

Оқсил

г/л

121- 21

+

Сут зардоби оқсили

оқсилнинг умумий миқдоридан % ҳисобида, кам бўлмаган

50*

+

Таурин

мг/л,

кўп бўлмаган

80

+

Ёғ2

г/л

30-40

+

Линолен кислотаси

ёғ кислоталари- нинг умумий миқдоридан % ҳисобида

14-20

-

мг/л

4000-8000

+

35

Мезонлари ва кўрсаткичлари

Ўлчов

бирлик-лари

Рухсат этилган меъёр

Изоҳ

меъёрлашти-

рилган

маркиров-

каланади-

ган

Е витаминини (мг/л)/ ТЁК га (г/л) нисбати

1-2

-

Углеводлар3

г/л

65-80

+

Лактоза

углеводлар- нинг умумий миқдоридан % ҳисобида, кам булмаган

65

(қисман гидролизланган оқсил асосли аралашмалар- дан ташқари 40 дан кам

бўлмаган ҳолда)

+

мине

рал моддалар

Кальций

мг/л

400-900

+

Фосфор

мг/л

200-600

+

Кальцийни/фосфорга

нисбати

-

1,2-2

-

Калий

мг/л

400-800

+

Натрий

мг/л

150-300

+

Магний

мг/л

40-100

+

Мис

мкг/л

300-1000

+

Марганец

мкг/л

10-300

+

Темир

мг/л

6-10

+

Цинк

мг/л

3-10

+

Хлоридлар

мг/л

300-800

-

Йод

мкг/л

50-350

+

Селен

мкг/л

10-40

+

Чўкма

г/л

2,5-6

-

витамины

Ретинол (А)

мкг-экв/л

400-1000

+

Токоферол (Е)

мг/л

4-12

+

Кальциферол (Д)

мкг/л

8-21

+

Витамин К

мкг/л

25-170

+

Тиамин (В)

мкг/л

400-2100

+

Рибофлавин (В2)

мкг/л

500-2800

+

Пантотен кислотаси

мг/л

2,7-14

+

Пиридоксин (В6)

мкг/л

300-1200

+

Ниацин (РР)

мг/л

3-10

+

Фоли кислотаси (Вс)

мкг/л

60-350

+

Цианкобаламин (В12)

мкг/л

1,5-3

+

36

Мезонлари ва кўрсаткичлари

Ўлчов

бирлик-лари

Рухсат этилган меъёр

Изоҳ

меъёрлашти-

рилган

маркиров-

каланади-

ган

Аскорбин кислотаси (С)

мг/л

55-150

+

Инозит

мг/л

20-280

+

Холин

мг/л

50-350

+

Биотин

мкг/л

10-40

+

L-карнитин

мг/л,

кўп бўлмаган

20

(кўлланилганда)

+

Лютеин

мкг/л,

кўп бўлмаган

250

(кўлланилганда)

+

Нуклеотидлар (цитидин-, уридин-, аденозин-, гуанозин-, инозин- 5 монофосфатлар йеғиндиси)

мг/л, кўп бўлмаган

35

(кўлланилганда)

+

Осмоляллик

мОсм/кг

320

+

Кислоталик

Тернера градус, кўп бўлмаган

60

-

суюк нордон сут

маҳсулотлар

учун

Изоҳ: *- мослаштирилган казеиндоминантловчи аралашмалардан ташқари (умумий оқсил миқдоридан 50 фоиздан юқори бўлган казеин тутувчи сутли аралашмалар);

** - мослаштирилган казеиндоминантловчи аралашмалардан ташқари (умумий оқсил миқдоридан 65 фоиздан юқори бўлган казеин тутувчи сутли аралашмалар);

1 - она сути таркибидаги оқсилларга максимал даражада яқинлаштирилган оқсиллар тутишини

таъминланилсагина;

2

- кунжут ва пахта ёғи ишлатилиши маън қилинган;

умумий ёғ миқдоридан 3 фоиздан ошмаган ҳолда транс-изомерлар тутиши;

умумий ёғ миқдоридан 20 фоиздан ошмаган ҳолда миристин ва лаурин кислотаси тутиши;

линол кислота ва б-линолен кислотаси нисбати 5 дан кам ва 15 дан юқори бўлмаслиги керак;

аралашмаларни узун занжирли тўйинмаган ёғ кислоталари (УЗТ маган ЁК) билан бойитилганда, уларнинг

умумий ёғ миқдоридан омега-3 УЗТ маган ЁК лари 1 фоиздан ва омега-6 УЗТ маган ЁК учун эса 2 фоиздан

ошмаган ҳолда бўлиши;

эйкозапентаен кислотанинг миқдори докозагексаен кислотанинг микдоридан ошмаслиги керак.

3

- лактозадан ташқари мальтодекстрин ва кисман гидролизланган глютенсиз крахмал кўлланилиши мумкин; сахароза ва фруктоза - кисман гидролизланган оқсилларга асосланган фақат бошланғич ва кейинги аралашмаларда ва кейинги кисман мослаштирилган аралашмаларда; сахароза ва/ёки фруктоза тутиши ёки уларнинг умумий микдори умумий углеводлар микдоридан 20 фоиздан юкори бўлмаслиги керак; глюкоза ва глюкозали сироплар - факатгина кисман гидролизланган оксил асосли бошланғич ва кейинги аралашмаларда 14 г/л дан ошмаган микдорда; углевод компонентлари ўзида галактоолигосахарид ва фруктоолигосахарид (маҳсулотнинг умумий микдоридан 8 г/л дан ошмаган) ва лактулоза пребиотикларини ўз ичига олиши мумкин.

2 - мальтодекстрин, нуклеотидлар, галактоолигосахарид ва фруктоолигосахаридларнинг лаборатория назорати, белгиланган тартибда тасдикланган назорат килиш усули билан олиб борилади.

2-жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмолга тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Рухсат этилган меъёрлар, мг/кг, юқори эмас

Изоҳ, мг/кг

оксидатив бузилиш кўрсаткичлари

Пероксид қиймати

4

ммоль актив кислород /кг ёғ миқдори

токсик моддалар

Қўрғошин

0,02

Мишьяк

0,05

Кадмий

0,02

Симоб

0,005

антибиотиклар*

Левомицетин (хлорамфеникол)

рухсат этилмайди

<0,01

01.01.2012 йилдан <0,0003

Тетрациклин гуруҳи

рухсат этилмайди

<0,01

Пенициллинлар

рухсат этилмайди

<0,004

Стрептомицин

рухсат этилмайди

<0,2

микотоксинлар

Афлатоксин М

рухсат этилмайди

<0,00002

пестицидлар**

ГХЦГ (а, в, у - изомерлари)

0,02

ДДТ ва унинг метаболитлари

0,01

Диоксинлар****

рухсат этилмайди

Меламин***

рухсат этилмайди

<1

Ёғ кислоталарининг транс- изомерлари

рухсат этилмайди

микробиологик кўрсаткичлар

тез тайёр бўлувчи қуруқ сутли аралашмалар (чучук, нордон сут маҳсулотлари)

МАваФАнММ

2х103

КХҚБ/г, юқори бўлмаган, 37-50 °С да қайта тикланувчи аралашмалар учун; нордон сут маҳсулотларига учун меъёрланмайди

3х103

КХҚБ/г, юқори бўлмаган, 70-85 °С да қайта тикланувчи аралашмалар учун; нордон сут маҳсулотларига учун меъёрланмайди

ИТГБ (колишақллар)

1

рухсат этилмайдиган масса (г)

E.coli

10

S.aureus

10

B.cereus

100

КХҚБ/г, юқори бўлмаган

Патоген, шу жумладан сальмонеллар ва L.monocytogenes

100

рухсат этилмайдиган масса (г)

Моғор замбуруғи

50

КХҚБ/г, юқори бўлмаган

38

Кўрсаткичлар

Рухсат этилган меъёрлар, мг/кг, юқори эмас

Изоҳ, мг/кг

Замбуруғлар

10

Изоҳ: болалар учун мўлжалланган барча қуруқ сутга асосланган маҳсулотларда стафилококк энтеротоксинларининг бўлмаслиги назорат қилинади, маҳсулотнинг меъёрлашган огирлигида S.aureus аниқланса - хар бирининг огирлиги 25 г бўлган маҳсулотнинг бешта наъмунасида таҳлил ўтқазилади.

янги стерилланган суюқ сутли маҳсулотлар

Саноат шароитида ишлаб чиқарилаёткан УЮҲ билан ишлов берилган ва асептик қуйиб тиқинлаш

Саноат стериллик талабларига жавоб бериши шарт: 37°С ҳароратда 3-5 сутка давомида термостатда ушланганда кўзга кўринарли нуқсонлар ва ёмонлашув белгилари (қадоқнинг шишганлиги, ташқи кўринишдаги ўзгариш ва бошқалар), таъм ва таркибий сифатининг ёмонлашув белгилари бўлмаслиги;

термостатда ишлов берилгандан сўнг қуйидаги ўзгаришлар рухсат этилади:

а) титрланган кислоталилик 2 Тернер;

б) МАваФАнММ кўп бўлмаган 10 КХҚБ/см3 (г)

суюқ нордон сут маҳсулотлари асептик қуйилганда, шунингдек ацидофил микроорганизмлар ёки бифидобактериялар қўлланилаганда

ИТГБ (колишақллар)

3

ҳажм (см3), рухсат этилмайдиган

E.coli

10

S.aureus

10

Патоген, шунингдек сальмонеллалар ва L.monocytogenes

50

Ацидофил микроорганизмлар

1х107

КХҚБ/см3, кам бўлмаган (ишлаб чиқаришда уларни қўллаган ҳолда)

Бифидобактериялар

1х106

Нордон сут микроорганизмлари

1х107

КХҚБ/см3, кам бўлмаган

Моғор замбуруғлари

10

КХҚБ/см , кам бўлмаган

Замбуруғлар

10

тиклангандан сўнг термик қайта ишлаш талаб қилинадиган, кейинги

аралашмалар учун

МАваФАнММ

2,5х104

КХҚБ/г, кўп бўлмаган

ИТГБ (колишақллари)

1

оғирлиги (г), рухсат этилмайдиган

S.aureus

1

B.cereus

200

КХҚБ /г, кўп бўлмаган

Патоген, шунингдек сальмонеллалар ва L.monocytogenes

50

Моғор замбуруғлари

100

Замбуруғлар

50

Изоҳ: болалар учун мўлжалланган барча қуруқ сутга асосланган маҳсулотларда стафилококк

энтеротоксинларининг бўлмаслиги назорат қилинади, маҳсулотнинг меъёрлашган оғирлигида S.aureus аниқланса - хар бирининг оғирлиги 25 г бўлган маҳсулотнинг бешта наъмунасида таҳлил ўтқазилади; * - 0 дан 6 ойликкача ва 0 дан 12 ойликкача бўлган болалар озиқланишига мўлжалланган маҳсулотлар учун: E.coli ва патоген микроорганизмларнинг назоратида, шунингдек салмонеллалар ва меъёрланган маҳсулот оғирлигида Enterobacteriaceaе бактерияларининг E.Coli ва сальмонеллаларга боғлиқ бўлмаган ҳолда аниқланиши, 300 г маҳсулотда E.sakazakii патоген микроорганизмининг бўлмаслиги назорат қилинади.

39

16.1.1. 6 ойликдан ошган болалар озиқланиши учун қисман

мослаштирилган сутли аралашмалар (қуруқ, суюқ, чучук ва нордон сут маҳсулотлари)

3-жадвал

Озуқавий қиймати (истеъмол учун тайёр маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов бирликлари

Рухсат этилган меъёр

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Оқсил

г/л

15-24

+

Сут зардоби оқсили

оқсилнинг умумий миқдоридан % ҳисобида, кам бўлмаган

20

-

Ёт2

г/л

25-40

+

Линолен кислотаси

ёғ кислоталарининг умумий миқдоридан % ҳисобида, кам бўлмаган

14

+

мг/л, кам бўлмаган

4000

-

Углеводлар3

г/л

60-90

+

Лактоза

углеводларнинг умумий миқдоридан % ҳисобида, кам бўлмаган

50

Энергетик қиймати

ккал/л

520-820

+

минерал моддалар

Кальций

мг/л

600-900

+

Фосфор

мг/л

200-600

+

Кальций/фосфор

нисбати

1,2-2

Калий

мг/л

400-1000

Натрий

мг/л

150-350

Магний

мг/л

50-100

+

Мис

мкг/л

400-1000

+

Марганец

мкг/л

10-650

+

Темир

мг/л

5-14

+

Цинк

мг/л

4-10

+

Хлоридлар

мг/л

300-800

Йод

мкг/л

50-350

Чўкма

г/л

2,5-6

+

витаминлар

Ретинол (А)

мкг-экв/л

400-1000

+

Токоферол (Е)

мг/л

4-12

+

Кальциферол (Д)

мкг/л

7-21

+

Тиамин (В1)

мкг/л

400-2100

+

Рибофлавин (В)

мкг/л

500-2800

+

Пантотен кислотаси

мкг/л

2500-14000

+

Пиридоксин (В)

мкг/л

400-1200

+

Ниацин (РР)

мкг/л

3000-10000

+

Фоли кислотаси (Вс)

мкг/л

60-350

+

Цианкобаламин (В 2)

мкг/л

1,5-3

+

Аскорбин кислотаси (С)

мг/л

55-150

+

Осмоляллик

мОсм/кг, кўп бўлмаган

330

+

Кислоталилик

Тернер градуслар, кўп бўлмаган

60

-

суюқ

нордон сут маҳсулотла ри учун

40

4-жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмолга тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Рухсат этилагн меъёрлар,

мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

оксидатив бузилиш кўрсаткичлари

Пероксид қиймати

4

ммоль актив кислород /кг ёғ миқдори

Токсик моддалар, антибиотиклар, микотоксинлар, пестицидлар, меламин, диоксинлар

мослаштирилган сут аралашмалари бўйича

Ёғ кислоталарининг транс- изомерлари

умумий ёғ миқдорининг 2% кўп бўлмаган

микробиологик кўрсаткичлар

тез тайёр бўлувчи аралашмалар

МАваФАнММ

2х103

КХҚБ /г, юқори бўлмаган, 37-50 °С да қайта тикланувчи аралашмалар учун

3х103

КХҚБ /г, юқори бўлмаган, 70-85 °С да қайта тикланувчи аралашмалар учун

ИТГБ (колишақллар)

1

рухсат берилмайдиган оғирлиги (г)

E.coli

10

S.aureus

10

B.cereus

100

КХҚБ /г, кўп бўлмаган

Патоген, шунингдек сальмонеллалар ва L.monocytogenes*

100

рухсат берилмайдиган оғирлиги (г)

Моғор замбуруғлари

50

КХҚБ /г, кўп бўлмаган

Замбуруғлар

10

термик ишлов талаб этувчи аралашмалар

МАваФАнММ

2,5х104

КХҚБ /г, кўп бўлмаган

ИТГБ (колишақллар)

1

рухсат берилмайдиган оғирлиги (г)

S.aureus

1

B.cereus

200

КХҚБ /г, кўп бўлмаган

Патоген, шунингдек сальмонеллалар ва L.monocytogenes*

50

рухсат берилмайдиган оғирлиги (г)

Моғор замбуруғлари

100

КХҚБ /г, кўп бўлмаган

Замбуруғлар

50

Изоҳ: болалар учун мўлжалланган барча қуруқ сутга асосланган маҳсулотларда стафилококк

энтеротоксинларининг бўлмаслиги назорат қилинади, маҳсулотнинг меъёрлашган оғирлигида S.aureus аниқланса - хар бирининг оғирлиги 25 г бўлган маҳсулотнинг бешта наъмунасида таҳлил ўтқазилади;

* - E.coli ва патоген микроорганизмларнинг назоратида, шунингдек салмонеллалар ва меъёрланган маҳсулот оғирлигида Enterobacteriaceae бактерияларининг E.Coli ва сальмонеллаларга боғлиқ бўлмаган ҳолда аниқланиши, 300 г маҳсулотда E.sakazakii патоген микроорганизмининг бўлмаслиги назорат қилинади.

16.1.1. Пастеризацияланган*, стерилизацияланган,

ультрпастеризацияланган ичимлик сути, шунингдек бойитилган,

стерилизацияланган ичимлик ёғсизлантирилган қаймоқ (сливка)

5- жадвал

100 мл истеъмол учун тайёр маҳсулотнинг озуқавий қиймати

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов бирликлари

Рухсат этилган меъёр

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Оқсил:

+

Сут

г

2,8-3,2

Ёғсизлантирилган қаймоқ

г, кам бўлмаган

2,6

Ёғ:

+

Сут

г

2-4

Ёғсизлантирилган қаймоқ

г, кўп бўлмаган

10

Чўкма

г

0,6-0,8

-

минерал моддалар

Кальций

мг, кам бўлмаган

100

6- жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмолга тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Рухсат этилган меъёр, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

Токсик моддалар, антибиотиклар, микотоксинлар, пестицидлар, меламин, диоксинлар

мослаштирилган сут аралашмалари бўйича

Микробиологик

кўрсаткичлар

стерилизацияланган,

шунингдек

витаминланган

саноат стериллик талабларига жавоб бериши шарт:

37°С ҳароратда 3-5 сутка давомида термостатда ушланганда кўзга кўринарли нуқсонлар ва ёмонлашув белгилари (қадоқнинг шишганлиги, ташқи кўринишдаги ўзгариш ва бошқалар), таъм ва таркибий сифатининг ёмонлашув белгилари бўлмаслиги;

термостатда ишлов берилгандан сўнг қуйидаги ўзгаришлар рухсат этилади:

а) титрланган кислоталилик 2 Тернер;

б) МАваФАнММ кўп бўлмаган 10 КХҚБ /см3 (г)

пастеризацияланган, шунингдек сақлаш муддати 72 соатдан кўп бўлмаган

МАваФАнММ, КХҚБ/см3 (г), 1,5х 104 - кўп бўлмаган; ИТГБ (колишақллар) 0,1 г/см3 да; 50 г/см3 да патоген, шунингдек сальмонеллалар ва L.monocytogenes рухсат этилмайди; 1,0 г/см3 да S.aureus стафилококлари рухсат этилмайди; E.coli в 1 г/см3 рухсат этилмайди; B.cereus 20 кўп бўлмаган КХҚБ /см 3 да рухсат этилмайди

Изоҳ: * - бир ёшга тўлмаган болларга фақат термик ишловдан сўнг истеъмолга берилади.

42

16.1.2. Нордон сут маҳсулотлари, шунингдек ўзида мева ва/ёки сабзавот компонентларини тутувчи маҳсулотлар

7- жадвал

Озуқавий қиймати (100 мл истеъмол учун тайёр маҳсулотда)

Критериялар

ва

кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёр

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Оқсил

г

2-3,2

+

г, кўп бўлмаган

4

+

профилактик

озиқланиш

учун

Ёғ

г

2-4

+

г, кўп бўлмаган

2,6

+

профилактик

озиқланиш

учун

Углеводлар,

шунингдек

сахароза

г, кўп бўлмаган

12

+

г, кўп бўлмаган

10

+

Чўкма

г

0,5-0,8

-

минеральные вещества

Кальций

мг, кам бўлмаган

60

+

Кислоталилик

Тернер ° си, кўп

бўлмаган

100

-

Примечание: * - допускается замена сахарозы на фруктозу в количестве не более 5 г.

8- жадвал

Показатели безопасности (в готовом к употреблению продукте)

Кўрсаткичлар

Рухсат этилган меъёр, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

Токсик моддалар, антибиотиклар, микотоксинлар, пестицидлар, меламин, диоксинлар

мослаштирилган сут аралашмалари бўйича

микробиологик кўрсаткичлар

ИТГБ (колишақллар)

3

рухсат этилмайдиган ҳажм (см3)

E.coli

10

ҳамда сақлаш муддати 72 соатдан ортиқ бўлган маҳсулотлар учун

S.aureus

10

рухсат этилмайдиган ҳажм (см3)

Патоген, шунингдек

сальмонеллалар,

L.monocytogenes

50

43

Кўрсаткичлар

Рухсат этилган меъёр, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

Замбуруғлар

10

КХҚБ /см3, сақлаш муддати 72 соатдан ортиқ бўлмаган маҳсулотлар учун

1х104

қатиқ учун

Моғор замбуруғлари

10

КХҚБ /см3, сақлаш муддати 72 соатдан ортиқ бўлмаган маҳсулотлар учун

Нордон сут микроорганизмлари

1х107

КОЕ/см3, кам бўлмаган

Бифидобактериялар

1х106

КХҚБ /см , кам бўлмаган; уларни қўллаган ҳолда ишлаб чиқариш

Ацидофил

микроорганизмлар

1х107

16.1.3. Творог ва творогга асосланган паста сут маҳсулотлари, шунингдек ўзида мева ва/ёки сабзавот компонентларини тутувчи маҳсулотлар

9- жадвал

Озуқавий қиймати (100 г маҳсулотда)

Критериялар

ва

кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёр

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Оқсил

г

7-17

+

Ёғ

г

3-10

+

Углеводлар,

шунингдек

сахароза*

г,

кўп бўлмаган

12

+

г,

кўп бўлмаган

10

+

минерал моддалар

Кальций

мг,

кам бўлмаган

85

+

Кислоталилик

су

Т ,

кўп бўлмаган

150

+

Изоҳ: * - 5 г дан ортиқ бўлмаган миқдорда сахарозани фруктозага алмаштириш рухсат этилади.

10-жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмолга тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Рухсат этилагн меъёрлар, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

оксидатив бузилиш кўрсаткичлари

Пероксид қиймати

4

ммоль актив кислород /кг ёғ миқдорига, ўзида 5 г/100 г гача ёғ тутувчи маҳсулотлар учун, ўсимлик ёғлари билан бойитилган

токсик моддалар

Қўрғошин

0,06

Маргимуш

0,15

Кадмий

0,06

Симоб

0,015

Антибиотиклар, микотоксинлар, меламин, диоксинлар

мослаштирилган сут аралашмалари бўйича

пестицидлар**

ГХЦГ (а, в, у - изомерлари)

0,55

ёғлар жиҳатидан

ДДТ ва унинг метаболитлари

0,33

микробиологик кўрсаткичлар

ИТГБ (колишақллар)

0,3

рухсат берилмайдиган оғирлиги (г) ларда

E.coli

1

ҳамда яроқлилик муддати 72 соатдан кўп бўлган маҳсулотлар учун

St.aureus

1

рухсат берилмайдиган оғирлиги (г) ларда

Патоген, шунингдек

сальмонеллалар,

L.monocytogenes

50

Замбуруғлар, КОЕ/г, кўп бўлмаган

10

ҳамда яроқлилик муддати 72 соатдан кўп бўлган маҳсулотлар учун

Моғор замбуруғлари, КОЕ/г, кўп бўлмаган

10

Микроскопик препарат

ёт

микрофлоранинг

бўлмаслиги

технологик бошланғич ивитувчи микрофлоранинг мавжудлиги

45

16.1.6. Болалар озиқланиши учун қуруқ сут

11-жадвал

Озуқавий қиймати (100 мл истеъмол учун тайёр маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Оқсил

г

2,8-3,2

+

Ёғ

г

2-4

+

минерал моддалар

Кальций

мг, кам бўлмаган

100

-

12- жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол учун тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Рухсат этилган меъёрлар, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

Токсик моддалар, антибиотиклар, микотоксинлар, пестицидлар, меламин, диоксинлар

мослаштирилган сут аралашмалари бўйича

микробиологик кўрсаткичлар

Тез тайёр бўлувчи сут учун

қисман мослаштирилган сутли аралашмалар

для молока, требующего термической обработки после восстановления

МАваФАнММ

2,5х104

КХҚБ /г, кўп бўлмаган

ИТГБ (колишақллар)

1

рухсат берилмайдиган оғирлиги (г) ларда

S.aureus

1

B.cereus

200

КХҚБ /г, кўп бўлмаган

Патоген, шунингдек сальмонеллалар ва L.monocytogenes

50

Моғор замбуруғлари

100

Замбуруғлар

50

Изоҳ: болалар учун мўлжалланган барча қуруқ сутга асосланган маҳсулотларда стафилококк

энтеротоксинларининг бўлмаслиги назорат қилинади, маҳсулотнинг меъёрлашган оғирлигида S.aureus аниқланса - хар бирининг оғирлиги 25 г бўлган маҳсулотнинг бешта наъмунасида таҳлил ўтқазилади.

46

16.1.7. 6 ойликдан катта бўлган болалар учун қуруқ ва суюқ сутли, сут таркибли ва сут тутувчи ичимликлар

13- жадвал

Озуқавий қиймати (истеъмол учун тайёр 100 г маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Оқсил

г, кам бўлмаган

1,8

+

Ёғ

г, кам бўлмаган

1-4

+

Углеводлар, шунингдек сахароза*,**

г, кўп бўлмаган

12

+

г, кўп бўлмаган

6

-

Кальций

мг

90-240

+

Изох: * - 3 г дан ортиқ бўлмаган миқдорда сахарозани фруктозага алмаштириш рухсат этилади; ** - ҳақиқий ёрлиғи бўйича назорат этиш.

14- жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмолга тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Рухсат этилган меъёр, мг/кг, кўп булмаган

Изоҳ

Оксидатив бузилиш кўрсаткичлари, токсик моддалар, антибиотиклар, микотоксинлар, пестицидлар, меламин, диоксинлар

мослаштирилган сутли аралашмалар буйича

қуруқ ичимликлар учун тикланган маҳсулот ҳисобида

микробиологик кўрсаткичлар

суюк ичимликлар

МАваФАнММ

1,5* 104

КХҚБ /см3, кўп булмаган

БГКП (колишақллар)

0,1

рухсат берилмайдиган ҳажм (см3) ларда

E.coli

1

ҳамда яроқлилик муддати 72 соатдан кўп бўлмаган маҳсулотлар учун

S.aureus

1

рухсат берилмайдиган ҳажм (см3) ларда

Патоген, шунингдек сальмонеллалар ва L .monocytogene s

50

Замбуруғлар

50

КХҚБ / см3, кўп булмаган; яроқлилик муддати 72 соатдан кўп бўлган маҳсулотлар учун

Моғор замбуруғи

50

B.cereus

20

КХҚБ /см3 (г), кўп булмаган

тиклангандан сунг термик ишлов талаб этадиган қуруқ ичимлилар

МАваФАнММ

2,5 *104

КХҚБ /г, кўп булмаган

ИТГБ (колишақллар)

1

рухсат берилмайдиган оғирлиги (г) ларда

S.aureus

1

Патоген, шунингдек сальмонеллалар и L.monocytogenes

50

Моғор замбуруғлари

100

КХҚБ /г, кўп булмаган

Замбуруғлар

50

Тез тайер булувчи ичимликлар

қисман мослаштирилган сутли аралашмалар буйича

Изоҳ: болалар учун мўлжалланган барча қуруқ сутга асосланган маҳсулотларда стафилококк

энтеротоксинларининг бўлмаслиги назорат қилинади, маҳсулотнинг меъёрлашган оғирлигида S.aureus аниқланса - хар бирининг оғирлиги 25 г бўлган маҳсулотнинг бешта наъмунасида таҳлил ўтқазилади.

16.2. Дон-дун асосида тайёрланган қўшимча овқат маҳсулотлари 16.2.1. Пишириш талаб этиладиган ун ва ёрмалар

15-жадвал

Озуқавий қиймати (100 г маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Намлик

г,

кўп бўлмаган

9

-

Оқсил

г

7-14

+

Ёғ

г

0,5-7

+

Углеводлар

г

70-85

+

Энергетик қиймати

ккал

310-460

+

Чўкма

г

0,5-2,5

-

минерал моддалар

Натрий

мг,

кўп бўлмаган

25

-

Темир

мг

1-8

-

48

16-жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол учун тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Рухсат этилган меъёрлар, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ, мкг/кг

токсик моддалар

Қўрғошин

0,3

Маргимуш

0,2

Кадмий

0,06

Симоб

0,02

микотоксинлар

Афлатоксин В1

рухсат этилмайди

<0,00015

Дезоксиниваленол

рухсат этилмайди

<0,05

буғдой ва ячмен унлари учун

Зеараленон

рухсат этилмайди

<0,005

маккамаккажўҳори, ячмен, буғдой унлари

Т-2 токсин

рухсат этилмайди

<0,05

Охратоксин А

рухсат этилмайди

<0,0005

уннинг барча турлари учун

В и В фумонизинлар

0,2

маккамаккажўҳори уни учун

пестицидлар

ГХЦГ (а, в, у -изомерлари)

0,01

ДДТ ва унинг метаболитлари

0,01

Гексахлорбензол

0,01

Симоборганик пестицидлар

рухсат этилмайди

2,4-Д кислотаси, унинг тузлари, эфирлар

рухсат этилмайди

Бенз(а)пирен

рухсат этилмайди

<0,2

Нон заҳирасининг зараркунандалар билан ифлосланганлиги ва зарарланганлиги (хашаротлар, каналар)

рухсат этилмайди

Металл аралашмалар

4

3x10

%; алоҳида заррачалар ҳажми 0,3 мм дан катта бўлмаслиги шарт

микробиологик кўрсаткичла

р

МАваФАнММ

4

5x10

КХҚБ /г, кўп бўлмаган

ИТГБ (колиформлар)

0,1

рухсат берилмайдиган оғирлиги (г) ларда

Патоген, шунингдек сальмонеллалар

25

Моғор замбуруғлари

200

КХҚБ /г, кўп бўлмаган

Замбуруғлар

100

49

16.2.2. Тез эрувчи сутсиз қуруқ буткалар (тез тайёр бўлувчи)

17-жадвал

Озуқавий қиймати (100 г маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Намлик

г

4-6

-

Оқсил

г,

кам

бўлмаган

4

+

Ёғ

г,

кўп бўлмаган

12

+

Углеводлар

шунингдек

сахарозани

қушилиши

билан*,**

г

70-85

+

г,

кўп бўлмаган

30

-

Энергетик

қиймати

ккал

315-480

+

Чўкма

г

0,5-3,5

-

минерал моддалар

Натрий

мг,

кўп бўлмаган

30

+

Кальций

мг

300-600

+

бойитилган

маҳсулотлар

учун

Темир

мг

5-12

+

Йод

мкг

40-80

+

витаминлар

Тиамин (В)

мг

0,2-0,6

+

витаминлаш-

тирилган

маҳсулотлар

учун

Рибофлавин (В2)

мг

0,3-0,8

+

Ниацин (РР)

мг

3-8

+

Аскорбин кислотаси (С)

мг

30-100

+

Ретинол (А)

мкг-экв

300-500

+

Токоферол (Е)

мг

5-10

+

Изох:* - 15 г дан ортиқ бўлмаган миқдорда сахарозани фруктозага алмаштириш рухсат этилади. ** - ҳақиқий ёрлиғи бўйича назорат этиш.

50

18-жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол учун тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Рухсат этилган меъёрлар, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

Токсик моддалар, микотоксинлар, пестицидлар, бенз(а)пирен, нон заҳирасининг зараркунандалар билан ифлосланганлиги ва зарарланганлиги (хашаротлар, каналар) ва метал аралашмалари билан ифлосланганлиги

пишириш талаб этиладиган ун ва ёрмалар бўйича

микробиологик кўрсаткичлар

МАваФАнММ

4

1x10

КХҚБ /г, кўп бўлмаган

ИТГБ (колишақллар)

1

рухсат берилмайдиган оғирлиги (г) ларда

Патоген, шунингдек сальмонеллалар

50

B.cereus

200

КХҚБ /г, кўп бўлмаган

Моғор замбуруғлари

100

Замбуруғлар

50

16.2.3. Пишириш талаб этиладиган сут асосли қуқур бўтқалар

19-жадвал

Озуқавий қиймати (100 г маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Намлиги

г, кўп бўлмаган

8

+

Оқсил

г

12-20

+

Ёғ

г

10-18

+

Углеводлар,

шунингдек

қўшилган

сахароза*,**

г

60-70

+

г, кўп бўлмаган

20

-

минерал моддалар

Натрий

мг,

кўп бўлмаган

500

+

Кальций

мг

400-600

+

бойитилган

маҳсулотлар

учун

Темир

мг

6-10

+

Йод

мкг

40-80

+

витаминлар

Тиамин (В)

мг

0,2-0,6

+

бойитилган

маҳсулотлар

учун

Рибофлавин (В2)

мг

0,4-0,8

+

Ниацин (РР)

мг

4-8

+

Ретинол (А)

мкг-экв

300-500

+

Токоферол(Е)

мг

5-10

+

Аскорбин кислотаси (С)

мг

30-100

+

Изох:* - 10 г дан ортиқ бўлмаган миқдорда сахарозани фруктозага алмаштириш рухсат этилади. ** - ҳақиқий ёрлиғи бўйича назорат этиш.

51

20-жадвал

Қуруқ маҳсулотнинг ҳавфсизлик кўрсаткичлари

Кўрсаткичлар

Рухсат этилган меъёрлар, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ, мг/кг

токсик моддалар

Қўрғошин

0,3

Маргимуш

0,2

Кадмий

0,06

Симоб

0,03

Меламин****

рухсат этилмайди

<1

антибиотиклар* (истеъмолга тайёр маҳсулотда)

Левомицетин

(хлорамфеникол)

рухсат этилмайди

<0,0003

Тетрациклин гуруҳи

рухсат этилмайди

<0,01

Пенициллинлар

рухсат этилмайди

<0,004

Стрептомицин

рухсат этилмайди

<0,2

микотоксинлар

Афлатоксин Вх

рухсат этилмайди

<0,00015

Афлатоксин Мх

рухсат этилмайди

<0,00002

Дезоксиниваленол

рухсат этилмайди

<0,05

таркибида бўғдой, арпа унлари ёки ёрмалари тутувчи бўтқалар учун

Зеараленон

рухсат этилмайди

<0,005

таркибида бўғдой, арпа, маккамаккажўҳори унлари ёки ёрмалари тутувчи бўтқалар учун

Т-2 токсин

рухсат этилмайди

<0,05

Охратоксин А

рухсат этилмайди

<0,0005 ҳамма турлари учун

В и В фумонизинлар

0,2

маккамаккажўҳори уни учун

пестицидлар**

ГХЦГ (а, в, у - изомерлари)

0,01

ёғга нисбатан

ДДТ ва унинг метаболитлари

0,01

Бенз(а)пирен

рухсат этилмайди

<0,2

Диоксинлар ****

рухсат этилмайди

Нон заҳирасининг зараркунандалар билан ифлосланганлиги ва зарарланганлиги (хашаротлар, каналар) ва метал аралашмалари билан ифлосланганлиги

пишириш талаб этиладиган унлар ва ёрмалар учун

микробиологик кўрсаткичлар

МАваФАнММ

4

5x10

КХҚБ /г, кўп бўлмаган

ИТГБ (колишақллар)

0,1

рухсат берилмайдиган оғирлиги (г) ларда

Патоген, шунингдек сальмонеллалар ва L. monocytogenes

50

Моғор замбуруғлари

200

КХҚБ /г, кўп бўлмаган

Замбуруғлар

100

52

16.2.4. Сутли тез эрувчи қуруқ бўтқалар (тез тайёр бўлувчи)

21-жадвал

Озуқавий қиймати (100 г маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Оқсил

г

12-20

+

г,

кам

бўлмаган

7

+

тўлиқ ёки қисман

аралаштирилган сигир сути солиш билан тикланадиган бўтқаларда

Ёғ

г

10-18

+

г,

кам

бўлмаган

5

тўлиқ сигир сутили бўтқалар, масса улуши 25% дан кам шартга кўра тикланган сариёғ ёки ўсимлик ёғи қўшилган

г,

кам

бўлмаган

0,5

ёғсизлантирилаг н сутдаги бўтқалар, тўлиқ сигир сути ҳисобига тикланиши, сариёғ ёки ўсимлик ёғи қўшилиши ҳисобига бўтқанинг тикланиши

Углеводлар, шунингдек сахароза қўшилиши билан*, **

г

60-70

+

г,

кўп бўлмаган

20

-

Минерал

моддалар

пишириш талаб этиладиган сут асосли қуруқ бўтқалар учун

Витаминлар

Изоҳ: * - 10 г дан ортиқ бўлмаган миқдорда сахарозани фруктозага алмаштириш рухсат этилади. ** - ҳақиқий ёрлиғи бўйича назорат этиш.

22-жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол учун тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Рухсат этилган меъёрлар, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

Токсик моддалар, микотоксинлар, меламин, антибиотиклар, пестицидлар, бенз(а)пирен, диоксинлар

пишириш талаб этиладиган сут асосли қуруқ бўтқалар учун

Нон заҳирасининг зараркунандалар билан ифлосланганлиги ва зарарланганлиги (хашаротлар, каналар) ва метал аралашмалари билан ифлосланганлиги

пишириш талаб этиладиган ун ва ёрмалар учун

микробиологик кўрсаткичлар

МАваФАнММ

4

1x10

КХҚБ /г, кўп бўлмаган

ИТГБ (колишақллар)

1

рухсат берилмайдиган оғирлиги (г) ларда

S.aureus

1

B.cereus

2

2x10

КХҚБ /г, кўп бўлмаган

Патоген, шунингдек сальмонеллалар ва L.monocytogenes*

50

рухсат берилмайдиган оғирлиги (г) ларда

Моғор замбуруғи

100

КХҚБ /г, кўп бўлмаган

Замбуруғлар

50

Изоҳ: * - 4 ойлик болаларнинг озиқланишига мўлжалланган бўтқаларни патоген микроорганизмларга назорат қилишда, шунингдек салмонеллалар ва маҳсулотнинг меъёрланган массасида салмонеллаларга тегишли бўлмаган Enterobacteriaceae бактериясини аниқланиши, 300 г маҳсулотда E.sakazakii микроорганизми патоген шақлининг бўлмаслиги назорат қилинади.

54

16.2.3. Истеъмолга тайёр сутли бўтқалар, сут маҳсулотлари тайёрланадиган ошхоналардаги стерилланган тайёр сутли бўтқалар

23-жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол учун тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Рухсат этилган меъёрлар, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ, мг/кг

токсик моддалар

Қўрғошин

0,02

Маргимуш

0,05

Кадмий

0,02

Симоб

0,005

Меламин***

рухсат этилмайди

<1

антибиотиклар

Левомицетин

(хлорамфеникол)

рухсат этилмайди

<0,01

Тетрациклин гуруҳи

рухсат этилмайди

<0,01

Пенициллинлар

рухсат этилмайди

<0,004

Стрептомицин

рухсат этилмайди

<0,5

микотоксинлар

Афлатоксин В

рухсат этилмайди

<0,00015

Афлатоксин Мх

рухсат этилмайди

<0,00002

Дезоксиниваленол

рухсат этилмайди

<0,05 таркибида бўғдой, арпа унлари ёки ёрмалари тутувчи бўтқалар учун

Зеараленон

рухсат этилмайди

<0,005 таркибида бўғдой, арпа, маккамаккажўҳори унлари ёки ёрмалари тутувчи бўтқалар учун

Т-2 токсин

рухсат этилмайди

<0,05

Охратоксин А

рухсат этилмайди

<0,0005 ҳамма турлари учун

В и В фумонизинлар

0,2

маккамаккажўҳори уни учун

пестицидлар

ГХЦГ (а, в, у -изомерлари)

0,001

ДДТ ва унинг метаболитлари

0,001

Бенз(а)пирен

рухсат этилмайди

<0,2

Диоксины

рухсат этилмайди

Нон заҳираларининг зараркунандалар билан заҳарланиши (хашарот, каналар) ва ифлосланиши ва металл аралашмалар билан ифлосланганлиги

для муки и круп, требующие варки

микробиологик кўрсаткичлар

саноат стериллик талабларига жавоб бериши шарт:

37°С ҳароратда 3-5 сутка давомида термостатда ушланганда кўзга кўринарли нуқсонлар ва ёмонлашув белгилари (қадоқнинг шишганлиги, ташқи кўринишдаги ўзгариш ва бошқалар), таъм ва таркибий сифатининг ёмонлашув белгилари бўлмаслиги; термостатда ишлов берилгандан сўнг қуйидаги ўзгаришлар рухсат этилади:

а) титрланган кислоталилик 2 Тернер;

б) МАваФАнММ кўп бўлмаган 10 КОЕ/см3 (г)

55

16.2.4. Эрийдиган печеньелар

24-жадвал

Озуқавий қиймати (100г маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Оқсил

г

5-11

+

Ёғ

г

6-12

+

Углеводлар

г

65-80

+

Энергетик

қиймати

ккал

330-440

+

минерал моддалар

Натрий

мг

500 кўп бўлмаган

+

Кальций

мг

300-600

+

бойитилаган маҳсулотлар учун

Темир

мг

10-18

+

витаминлар

Тиамин (В1)

мг

0,3-0,6

+

витаминлаштирилаган маҳсулотлар учун

Рибофлавин (В2)

мг

0,3-0,8

+

Ниацин (РР)

мг

4-9

+

Аскорбин кислотаси (С)

мг

20-50

+

25-жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол учун тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Рухсат этилган меъёрлар, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ, мг/кг

токсик моддалар

Қўрғошин

0,3

Маргимуш

0,2

Кадмий

0,06

Симоб

0,03

Меламин****

рухсат этилмайди

<1

антибиотиклар*

Левомицетин (хлорамфеникол)

рухсат этилмайди

<0,0003

Тетрациклин гуруҳи

рухсат этилмайди

<0,01

Пенициллинлар

рухсат этилмайди

<0,004

Стрептомицин

рухсат этилмайди

<0,2

микотоксинлар

Афлатоксин В1

рухсат этилмайди

<0,00015

56

Кўрсаткичлар

Рухсат этилган меъёрлар, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ, мг/кг

Афлатоксин Ml

рухсат этилмайди

<0,00002

Дезоксиниваленол

рухсат этилмайди

<0,05

бўғдой ва арпа учун

Зеараленон

рухсат этилмайди

<0,005

маккамаккажўҳори, бўғдой, арпа учун

Т-2 токсин

рухсат этилмайди

<0,05

Охратоксин А

рухсат этилмайди

<0,0005

ҳамма турлари учун

В1 и В2 фумонизинлар

0,2

маккамаккажўҳори уни учун

пестицидлар**

ГХЦГ (а, в, у - изомерлари)

0,01

ёғга нисбатан

ДДТ ва унинг метаболитлари

0,01

Бенз(а)пирен

рухсат этилмайди

<0,2

Диоксинлар ****

рухсат этилмайди

Нон заҳираларининг зараркунандалар билан заҳарланиши ва ифлосланиши (хашарот, каналар) ва металл аралашмалар билан ифлосланганлиги

пишириш талаб этиладиган ун ва ёрмалар учун

микробиологик кўрсаткичлар

МАваФАнММ

4

1x10

КХҚБ /г, кўп бўлмаган

ИТГБ (колишақллар)

1

рухсат этилмайдиган миқдори (г) ларда

Патоген, шунингдек сальмонеллалар

50

Моғор замбуруғлари

100

КХҚБ /г, кўп бўлмаган

Замбуруғлар

50

57

16.3. Консерваланган мева ва сабзавот асосли болалар озиқланишига мўлжалланган маҳсулотлар (мевали, сабзавотли ва мева-сабзавотли ичимликлар, нектарлар ва ичимликлар, морслар, сабзавот ва/ёки мева асосли пюре маҳсулотлари, мева-сут ва мева-дуккак пюрелари)

26-жадвал

Озуқавий қиймати (100г маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Эрувчи қуруқ моддаларнинг масса улуши

%

4-16

-

сабзавотли мева ва мева шарбат маҳсулотлари учун

%

4-10

-

сабзавот шарбат маҳсулотлари ва мева шарбат маҳсулотлари учун, қовоқ ва сабзидан ташқари

%

4-11

-

қовоқ ва сабзи шарбат маҳсулотлари учун

Қ уруқ

моддаларнинг масса улуши

%

4-25

-

мева ва/ёки сабзавот асосли пюре

маҳсулотлари

Титрланадиган кислоталарнинг масса улуши

%,

кўп

бўлмаган

1,2

-

цитрус

меваларидан

тайёрланган

шарбатлар

(сувсиз лимон

кислотаси

ҳисобига)

%,

кўп

бўлмаган

0,8

-

мева ва /ёки сабзавот шарбат маҳсулотлари учун (олма кислотаси жиҳатидан), нектарлар, морслар, цитрус мевалари шарбатлари (сувсиз лимон кислота ҳисобига)

58

Критерия ва

Ўлчов

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

кўрсаткичлар

бирликлари

меъёрланган

белгиланган

Углеводлар,

г

3-25

+

шунингдек

рухсат

этилмайди

-

мева шарбатлари учун, ҳамда туғридан-туғри сикилган сабзавот шарбатлари

сахароза қўшиш билан

г,

кўп

бўлмаган

10

-

нектарлар ва шарбат тутувчи шарбатлар учун

г,

кўп

бўлмаган

12

-

морслар учун

Оқсиллар

г,

кам

бўлмаган

0,5

-

мева-сут ва мева- дуккакли пюрелар учун

Этил

спиртининг масса улуши

%,

кўп

бўлмаган

0,2

-

Туз

%,

кўп

бўлмаган

0,4

-

томат сокларидан ташқари бўлган, сабзавот шарбат маҳсулотлари учун

%,

кўп

бўлмаган

0,6

-

томат соклари учун

минерал моддалар

кўп бўлмаган 300

+

нектарлар, ичимликлар, морслар учун

Калий

мг

70-300

+

шарбатлар ва болалар

озиқланиши учун мўлжалланган маҳсулотлар учун

Натрий

мг,

кўп

бўлмаган

200

-

Темир

мг,

кўп

бўлмаган

3

+

бойитилган маҳсулотлар учун

витамины

Аскорбин кислотаси (С)

мг,

кўп

бўлмаган

75

+

бойитилган

Р-каротин

мг,

кўп

бўлмаган

1-4

+

маҳсулотлар учун

59

27-жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол учун тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Рухсат этилган меъёрлар, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

токсик моддалар

Қўрғошин

0,3

Маргимуш

0,1

Кадмий

0,02

Симоб

0,01

микотоксинлар

Патулин

рухсат этилмайди

<0,02 таркибида олма, томат ва облепиха тутувчи маҳсулотлар учун

Дезоксиниваленол

рухсат этилмайди

<0,05 таркибида буғдой, арпа уни тутувчи мева- дукакли пюрелар учун

Зеараленон

рухсат этилмайди

<0,005 таркибида буғдой, маккамаккажўҳори, арпа уни тутувчи мева-дукакли пюрелар учун

Афлатоксин М

рухсат этилмайди

<0,00002 мева-сутли пюрелар учун

Афлатоксин Вх

рухсат этилмайди

<0,00015 мева-дукакли пюрелар учун

Охратоксин А

рухсат этилмайди

<0,0005 таркибида ун ва ёрма тутувчи маҳсулотлар учун

Т-2 токсин

рухсат этилмайди

<0,05 дуккак

компонентлари қўшилган маҳслотлар учун

антибиотиклар* (сут компонентлари қўшилган маҳсулотлар учун)

Левомицетин (хлорамфеникол)

рухсат этилмайди

<0,01 мг/кг

01.01.2012 йилдан <0,0003

Тетрациклин гуруҳи

рухсат этилмайди

<0,01 мг/кг

Пенициллинлар

рухсат этилмайди

<0,004 мг/кг

Стрептомицин

рухсат этилмайди

<0,5 мг/кг

пестицидлар**

ГХЦГ (а, в, у - изомерлари)

0,01

ДДТ ва унинг метаболитлари

0,005

Нитратлар

50

мева асосли (банан ва кулупнай тутувчилардан ташқари)

200

сабзавот ва мева-сабзавот асосли, ҳамда таркибида банан ва кулупнай тутувчи

5-Оксиметилфурфурол

10

цитрус мевали шарбат маҳсулотлари учун

20

бошқа мева ва резаворлар шарбат маҳсулотлари учун

60

Кўрсаткичлар

Рухсат этилган меъёрлар, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

Микробиологик

кўрсаткичлар

болалар озиқланишига асосланган маҳсулотларга (мевали, сабзавотли ва мева-сабзавотли пюрелар; мева-сутли ва мева-дуккакли пюрелар) тегишли гуруҳлар учун саноат стерилизациясининг талабларига жавоб бериши керак

болалар озиқланишига мўлжалланган консерваланган мева ва/ёки сабзавот шарбат маҳсулотлари учун (саноат стериллигига жавоб бериши): термостатда ушлангандан сўнг микроорганизмлар

мевалардан тайёрланган шарбат маҳсулотлари

pH 4,2 ва юқори, шунингдек pH 3,8 юқори бўлган ўрик, шафтоли, нок шарбат маҳсулотлари учун

спора ҳосил қилувчи мезофил аэроб ва факультатив анаэроб микроорганизмлар B.cereus ва B.polymixa 1 г (см 3) да

рухсат этилмайди

B.subtilis КХҚБ /1 г (см3) дан кўп эмас

11

спора ҳосил қилувчи термофил аэроблар ва факультатив-анаэроб микроорганизмлар 1 г (см 3) да

рухсат этилмайди

мезофил клостридиялар 10 г (см3) да

рухсат этилмайди

спора ҳосил қилмайдиган микроорганизмлар, моғор замбуруғлари, замбуруғлар 1 г (см3) да

рухсат этилмайди

нордон сут микроорганизмлари 1 г (см3) да

рухсат этилмайди

рН 4,2 дан паст, шунингдек рН 3,8 дан паст бўлган ўрик, шафтоли, нок шарбат маҳсулотлари учун

спора ҳосил қилмайдиган микроорганизмлар, моғор замбуруғлари, замбуруғлар 1 г (см3)да

рухсат этилмайди

нордон сут микроорганизмлари 1 г (см3) да

рухсат этилмайди

сабзавотлардан тайёрланган шарбат маҳсулотлари

Қуруқ моддалар миқдори 12% дан кам бўлган помидор шарбати

спора ҳосил қилувчи мезофил аэроб ва факультатив анаэроб микроорганизмлар B.cereus ва B.polymixa 1 г (см 3) да

рухсат этилмайди

B.subtilis КХҚБ /1 г (см3) дан кўп эмас

11

спора ҳосил қилувчи термофил аэроблар ва факультатив-анаэроб микроорганизмлар 1 г (см 3) да

рухсат этилмайди

мезофил клостридиялар 10 г (см3) да

рухсат этилмайди

спора ҳосил қилмайдиган микроорганизмлар, моғор замбуруғлари, замбуруғлар 1 г (см3 да

рухсат этилмайди

61

Кўрсаткичлар

Рухсат этилган меъёрлар, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

нордон сут микроорганизмлари 1 г (см3) да

рухсат этилмайди

бошқалар

pH 4,2 ва юқори

спора ҳосил қилувчи мезофил аэроб ва факультатив анаэроб микроорганизмлар B.cereus ва B.polymixa 1 г (см 3) да

рухсат этилмайди

B.subtilis КХҚБ /1 г (см3) дан кўп эмас

11

спора ҳосил қилувчи термофил аэроблар ва факультатив-анаэроб микроорганизмлар 1 г (см 3) да

рухсат этилмайди

мезофил клостридиялар 10 г (см3) да

рухсат этилмайди

спора ҳосил қилмайдиган микроорганизмлар, моғор замбуруғлари, замбуруғлар 1 г (см3) да

рухсат этилмайди

нордон сут микроорганизмлари 1 г (см3) да

рухсат этилмайди

рН 3,7-4,2

мезофил клостридиялар 10 г (см3) да

рухсат этилмайди

спора ҳосил қилмайдиган микроорганизмлар, моғор замбуруғлари, замбуруғлар 1 г (см3) да

рухсат этилмайди

спора ҳосил қилувчи термофил аэроблар ва факультатив-анаэроб микроорганизмлар 1 г (см 3) да

рухсат этилмайди

нордон сут микроорганизмлари 1 г (см3) да

рухсат этилмайди

рН 3,7 дан паст бўлган

спора ҳосил қилмайдиган микроорганизмлар, моғор замбуруғлари, замбуруғлар 1 г (см3) да

рухсат этилмайди

нордон сут микроорганизмлари 1 г (см3) да

рухсат этилмайди

62

16.4. Қўшимча озиқлантириш учун гўшт асосли маҳсулотлар 16.4.1. Гўшт консервалари (мол, чўчқа, қўй, парранда гўштлари ва б.), шу жумладан субмаҳсулотлар қўтттилиттти билан

28- жадвал

Озуқавий қиймати (100 г маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Қуруқ моддалар миқдори

г, кам бўлмаган

20

-

г, кам бўлмаган

17

-

гўшт ва парранда консервалари

Оқсил

г

8,5-15

+

г, кам бўлмаган

7

+

гўшт ва парранда консервалари

Ёғ

г

3-12

+

Энергетик қиймати

ккал

80-180

+

Ош тузи

г, кўп бўлмаган

0,4

+

Темир

мг

1-5

+

темир билан бойитилган консерваларда

Витаминлар

для мясо­растительных консерв

Крахмал

г, кўп бўлмаган

3

-

қуюқлаштирувчи

сифатида

Гуруч ва бўғдой уни

г, кўп бўлмаган

5

-

29- жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол учун тайёр маҳсулотда)

Показатели

Допустимые уровни, мг/кг, не более

Примечание

токсичные моддалар

Қўрғошин

0,2

Маргимуш

0,1

Кадмий

0,03

Симоб

0,02

Қалай

100

қопқоқ идишларда болалар озиқ-овқат маҳсулотлари учун

антибиотиклар*

Левомицетин

рухсат этилмайди

<0,0003 мг/кг

63

Показатели

Допустимые уровни, мг/кг, не более

Примечание

Тетрациклин гуруҳи

рухсат этилмайди

<0,01 ед./г

Бацитрацин

рухсат этилмайди

<0,02 ед./г

пестицидлар**

ГХЦГ (а, в, у - изомерлари)

0,02

ДДТ ва унинг метаболитлар

0,01

Нитритлар

рухсат этилмайди

<0,5

нитрозаминлар

НДМА ва НДЭА йегиндиси

рухсат этилмайди

<0,001

Диоксинлар

рухсат этилмайди

Микробиологик

кўрсаткичлар

«А» гуруҳига қирувчи болалар озуқаси маҳсулотлари саноат стериллик даражасига риоя қилиниши шарт

консервадан аниқланган микроорганизмлар

Спора ҳосил қилувчи мезофилл аэроб ва факультатив-анаэроб микроорганизмлар гуруҳи B.subtilis

1 г (см ) маҳсулотда 11 ҳужайрадан кўп бўлмаган

Спора ҳосил қилувчи мезофилл аэроб ва факультатив-анаэроб микроорганизмлар гуруҳи B.subtilis ва/ёки B.polymyxa

рухсат этилмайди

Мезофил клостридиялар

аникланган мезофилл клостридиялар C.botulinum ва/ёки C.perfringens гурухидан булмаса, саноат стериллик даражасига жавоб беради; агар мезофил клостридиялар аникласа, уларнинг микдори 10 г (см )да 1 та хужайрадан ортик булмаслиги керак

Спора ҳосил қилмайдиган микроорганизмлар ва/ёки моғор замбуруғлари ва/ёки замбуруғлар

рухсат этилмайди

Моғор замбуруғлари ва/ёки замбуруғлар, нордон-сут микроорганизмлари (шу гуруҳни экилганда)

рухсат этилмайди

Спора ҳосил қилувчи термофил анаэроб, аэроб ва факультатив- анаэроб микроорганизмлар

рухсат этилмайди





64

16.4.2. Гўшт асосли пастеризацияланган колбаса маҳсулотлари (1,5 ёшдан катталар)

30- жадвал

Озуқавий қиймати (100 г маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Оқсил

г,

кам

бўлмаган

12

+

Ёғ

г

16-20

+

Ош тузи

г,

кўп

бўлмаган

1,5

+

Энергетик

қиймати

ккал

180-240

+

31- жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол учун тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Рухсат этилган меъёрлар, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

Токсик моддалар, антибиотиклар, пестицидлар, нитритлар, нитрозаминлар

гўштдан тайёрланган консервалар

Диоксинлар

рухсат этилмайди

микробиологические показатели

МАваФАнММ

2х102

КХҚБ /г, кўп бўлмаган

ИТГБ (колишақллар)

1

рухсат этилмайдиган оғирлиги (г) ларда

Патоген, шунингдек сальмонеллалар

50

Сульфитредуциялайдиган

клостридия

0,1

B.cereus

1

65

16.5. Гўшт ўсимлик консервалари (ўсимлик-гўшт консервалари)

32-жадвал

Озуқавий қиймати (100 г маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Қуруқ моддалар миқдори

г

5-26

-

Оқсил

г

1,5-8

+

Ёғ

г

1-6

+

Углеводлар

г

5-15

+

Энергетик

қиймати

ккал

40-140

+

Ош тузи

г,

кўп бўлмаган

0,4

+

Темир

мг

0,5-3

+

бойитилган маҳсулотлар учун

витаминлар

Р-каротин

мг

1-3

-

витаминлаштирилган маҳсулотлар учун

Тиамин (В)

мг

0,1-0,2

-

Рибофлавин

2)

мг

0,1-0,3

-

Ниацин (РР)

мг

1-4

-

Крахмал

г,

кўп бўлмаган

3

-

қую қлаштирувчи сифатида

Гуруч ва буғдой уни

г,

кўп бўлмаган

5

-

66

33-жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол учун тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Рухсат этилган меъёрлар, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

токсик моддала

р

Қўрғошин

0,3

Маргимуш

0,2

Кадмий

0,03

Симоб

0,02

Қалай

100

болалар озиқланишига мулжалланган маҳсулотлари қаттиқ қалин идишларда

антибиотиклар*

Левомицетин

рухсат этилмайди

<0,0003 мг/кг

Тетрациклин гуруҳи

рухсат этилмайди

<0,01 ед./г

Бацитрацин

рухсат этилмайди

<0,02 ед./г

микотоксинлар

Патулин

рухсат этилмайди

<0,02

томат тутувчи маҳсулотлар учун

Афлатоксин В1

рухсат этилмайди

<0,00015,

ёрма ва ун тутувчи маҳсулотлар учун

Дезоксиниваленол

рухсат этилмайди

<0,05

таркибида буғдой, арпа уни ва ёрмаси тутувчи болалар озиқланишини учун мулжалланган маҳсулотлар

Зеараленон

рухсат этилмайди

<0,005

таркибида буғдой, арпа, маккамаккажўҳори уни ва ёрмаси тутувчи маҳсулотлар учун

Т-2 токсин

рухсат этилмайди

<0,05

ёрма ва ун тутувчи маҳсулотлар учун

Охратоксин А

рухсат этилмайди

<0,0005

ёрма ва ун тутувчи маҳсулотлар учун

пестицидлар**

ГХЦГ (а, в, у - изомерлари)

0,02

ДДТ ва унинг метаболитлари

0,01

Нитратлар

150

сабзавот тутувчи болалар озиқланишига мулжалланган маҳсулотлар учун

Нитритлар

рухсат этилмайди

<0,5

нитрозаминлар

НДМА ва НДЭА йеғиндиси

рухсат этилмайди

<0,001

Диоксинлар

рухсат этилмайди

Микробиологик

қўрсаткичлар

«А» гуруҳига қирувчи болалар озуқаси маҳсулотлари саноат стериллик даражасига риоя қилиниши шарт

67

Кўрсаткичлар

Рухсат этилган меъёрлар, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

консерваларда аниқланган микроорганизм

Спора ҳосил қилувчи мезофил аэроб ва факультатив-анаэроб микроорганизмлар гуруҳи B.subtilis

1 г (см ) маҳсулотда 11 ҳужайрадан кўп бўлмаган

Спора ҳосил қилувчи мезофилл аэроб ва факультатив-анаэроб микроорганизмлар гуруҳи B.subtilis ва/ёки B.polymyxa

рухсат этилмайди

Мезофил клостридиялар

аниқланган мезофилл клостридиялар C.botulinum ва/ёки C.perfringens гуруҳидан бўлмаса, саноат стериллик даражасига жавоб беради, агар мезофил клостридиялар аниқланса, уларнинг миқдори 1 г (см ) да 1 та ҳужайрадан ортиқ бўлмаслиги керак

Спора ҳосил қилмайдиган микроорганизмлар ва/ёки моғор замбуруғлари, ва/ёки замбуруғлар

рухсат этилмайди

Моғор замбуруғлари, замбуруғлар, нордон-сут микроорганизмлари (шу гуруҳдагилар экилганда)

рухсат этилмайди

Спора ҳосил қилмайдиган термофил анаэроб, аэроб ва факультатив-анаэроб микроорганизмлар

рухсат этилмайди

16.6. Қўшимча озиқланиш учун балиқ маҳсулотлари

16.6.1. Балиқ консервалари

34-жадвал

Озуқавий қиймати (100 г маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Қуруқ моддалар миқдори

г

15-25

-

Оқсил

г

8-15

+

Ёг

г

5-11

+

Энергетик қиймати

ккал

100-155

+

Ош тузи

г, кўп бўлмаган

0,4

+

минерал моддалар

Темир

мг

0,4-3

+

бойитилган маҳсулотлар учун

витаминлар

Тиамин (В)

мг

0,1-0,2

+

бойитилган маҳсулотлар учун

Рибофлавин (В)

мг

0,1-0,3

+

Ниацин (РР)

мг

1-4

+

Крахмал

г, кўп бўлмаган

3

-

қуюқлаштирувчи

сифатида

Гуруч ва буғдой уни

г, кўп бўлмаган

5

-

68

35-жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол учун тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Ўлчов бирликлари, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

токсик моддалар

Қўрғошин

0,5

Маргимуш

0,5

Кадмий

0,1

Симоб

0,15

Қалай

100

болалар озиқланишига мўлжалланган маҳсулотлари қаттиқ қалин идишларда

антибиотиклар*(ҳовуз ва сунъий ҳовузлардаги балиқлар учун)

Тетрациклин гурухи

рухсат этилмайди

<0,01 мг/кг

пестицидлар**

ГХЦГ (а, в, у - изомерлари)

0,02

ДДТ ва унинг метаболитлари

0,01

Полихлорирланган

бифениллар

0,5

Гистамин

100

тунец, скумбрия, лосось, сельдь

Нитрозаминлар

рухсат этилмайди

<0,001

Диоксинлар***

рухсат этилмайди

Микробиологик

кўрсаткичлар

«А» гуруҳига қирувчи болалар озуқаси маҳсулотлари саноат стериллик даражасига риоя қилиниши шарт

консерваларда аниқланган микроорганизмлар

Спора ҳосил қилувчи мезофил аэроб ва факультатив-анаэроб микроорганизмлар гуруҳи B.subtilis

маҳсулотнинг 1 г (см ) да 11 та ҳужайрадан кўп бўлмаган

Спора ҳосил қилувчи мезофил аэроб ва факультатив-анаэроб микроорганизмлар гуруҳи B.cereus ва/ёки B.polymyxa

рухсат этилмайди

Мезофил клостридиялар

аниқланган мезофилл клостридиялар C.botulinum ва/ёки C.perfringens гуруҳидан бўлмаса, саноат стериллик даражасига жавоб беради;

агар мезофил клостридиялар аниқланса, уларнинг миқдори 10 г (см3) да 1 та ҳужайрадан ортиқ бўлмаслиги керак

Спора ҳосил қилмайдиган микроорганизмлар ва/ёки моғор замбуруғлари, ва/ёки замбуруғлар

рухсат этилмайди

Моғор замбуруғлари, замбуруғлар, нордон-сут микроорганизмлар (шу гуруҳдан экилганда)

Спора ҳосил қилувчи термофил анаэроб, аэроб ва факультатив-анаэроб микроорганизмлар





69

16.6.2. Балиқ-ўсимлик консервалар

36-жадвал

Озуқавий қиймати (100 г маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Қуруқ моддалар миқдори

г,

кам бўлмаган

17

-

Оқсил

г

1,5-6

+

Ёғ

г

1-6

+

Энергетик

қиймати

ккал

35-120

+

Ош тузи

г,

кўп бўлмаган

0,4

+

минерал моддалар

Темир

мг

балиқ

консервалари

учун

-

витаминлар

Крахмал

г,

кўп бўлмаган

3

-

қую қлаштирувчи сифатида

Гуруч ва буғдой уни

г,

кўп бўлмаган

5

-

37-жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол учун тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Ўлчов бирликлари, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

токсик моддалар

Қўрғошин

0,4

Маргимуш

0,2

Кадмий

0,04

Симоб

0,05

Қалай

100

болалар озиқланишига мўлжалланган маҳсулотлари қаттиқ қалин идишларда

Микотоксинлар:

гўшт-ўсимлик

консервалари

70

Кўрсаткичлар

Ўлчов бирликлари, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

антибиотиклар*(ҳовуз ва сунъий ҳовузларда ўстирилган балиқлар):

Тетрациклин гуруҳи

рухсат этилмайди

<0,01 мг/кг

пестицидлар**

ГХЦГ (а, в, у - изомерлари)

0,02

ДДТ ва унинг метаболитлари

0,01

Полихлорланган

бифениллар

0,2

Гистамин

40

тунец, скумбрия, лосось, сельдь

Нитратлар

150

таркибида сабзавотлар тутувчи болалар озиқланишига мўлжалланган маҳсулотлар

Нитрозаминлар

рухсат этилмайди

<0,001

Диоксинлар***

рухсат этилмайди

Микробиологик

кўрсаткичлари

«А» гуруҳига қирувчи болалар озуқаси маҳсулотлари саноат стериллик даражасига риоя қилиниши шарт

консервада аниқланган микроорганизмлар

Спора ҳосил қилувчи мезофил аэроб ва факультатив-анаэроб микроорганизмлар гуруҳи B.subtilis

маҳсулотнинг 1 г (см ) да 11 та ҳужайрадан кўп бўлмаган ҳужайралар

Спора ҳосил қилувчи мезофил аэроб ва факультатив-анаэроб микроорганизмлар гуруҳи Bxereus ва/ёки B.polymyxa

рухсат этилмайди

Мезофил клостридиялар

аниқланган мезофилл клостридиялар C.botulinum ва/ёки C.perfringens гуруҳидан бўлмаса, саноат стериллик даражасига жавоб беради, агар мезофил клостридиялар аниқланса, уларнинг миқдори 10 г (см3) да 1 та ҳужайрадан ортиқ бўлмаслиги керак

Спора ҳосил қилмайдиган микроорганизмлар ва/ёки моғор замбуруғлари, ва/ёки замбуруғлар

рухсат этилмайди

Моғор замбуруғлари, замбуруғлар, нордон-сут микроорганизмлар (шу гуруҳдан экилганда)

Спора ҳосил қилувчи термофил анаэроб, аэроб ва факультатив-анаэроб микроорганизмлар





71

16.7. Болалар учун ўсимлик асосли чойлари

38-жадвал

Озуқавий қиймати (100 г маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Углеводлар

г

85-96

+

Энергетик

қиймати

ккал

340-385

+

39- жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол учун тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Ўлчов бирликлари, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

токсик моддалар

Қўрғошин

0,02

Маргимуш

0,05

Кадмий

0,02

Симоб

0,005

пестицидлар**

ГХЦГ (а, в, у - изомерлари)

0,02

ДДТ ва унинг метаболитлари

0,01

микробиологик кўрсаткичла

р

МАваФАнММ

5х103

КХҚБ /г, кўп бўлмаган

ИТГБ (коли шақллар)

1

рухсат этиладиган оғирлиги (г) ларда

B.cereus

100

КХҚБ /г, кўп бўлмаган

Патоген, шунингдек: сальмонеллалар

25

рухсат этиладиган оғирлиги (г) ларда

Моғор зумбуруғлари

50

КХҚБ /г, кўп бўлмаган

Зумбуруғлари

50

72

17. МАКТАБ ЁШИГАЧА ВА МАКТАБ ЁШИДА БЎЛГАН БОЛАЛАР ОЗУҚАСИ УЧУН МАҲСУЛОТЛАРГА БЎЛГАН ГИГИЕНИК ТАЛАБЛАР

17.1. Г ўшт асосли маҳсулотлар

17.1.1. Гўштли консервалар (шунингдек парранда гўшти)

39- жадвал

Озуқавий қиймати (100 г маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Оқсил

г

12-14

+

Ёғ

г

10-18

+

Энергетик қиймати

ккал

130-220

+

Ош тузи

г, кўп бўлмаган

1,2

+

Темир

мг

1-5

+

бойитилган

маҳсулотлар

учун

Крахмал ёки гуруч ва буғдой уни

г, кўп бўлмаган

3

-

г, кўп бўлмаган

5

-

40- жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол учун тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Ўлчов бирликлари, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

токсичные моддаы

Қўргошин

0,3

Маргимуш

0,1

Кадмий

0,03

Симоб

0,02

Қалай

100

болалар озиқланишига мўлжалланган маҳсулотлари қаттиқ қалин идишларда

антибиотиклар*

Левомицетин

рухсат этилмайди

<0,0003 мг/кг

Тетрациклин гуруҳи

рухсат этилмайди

<0,01 ед/г

Бацитрацин

рухсат этилмайди

<0,02 ед./г

пестицидлар**

ГХЦГ (а, в, у - изомерлари)

0,02

ДДТ ва унинг метаболитлари

0,01

Нитритлар

рухсат этилмайди

<0,5

нитрозаминлар

НДМА ваНДЭА йеғиндиси

рухсат этилмайди

<0,001

Диоксинлар***

рухсат этилмайди

Микробиологик

кўрсаткичлар

«А» гуруҳига қирувчи болалар озуқаси маҳсулотлари саноат стериллик даражасига риоя қилиниши шарт

73

т ,,„ Ўлчов бирликлари, Курсаткичлар , „

мг/кг, куп булмаган

Изоҳ

консерваларда аниқланган микроорганизмлар

Спора ҳосил қилувчи мезофил аэроб ва факультатив- анаэроб микроорганизмлар гуруҳи B.subtilis

маҳсулотнинг 1 г (см3)да 11 та ҳужайрадан ортиқ бўлмаган

Спора ҳосил қилувчи мезофил аэроб ва факультатив- анаэроб микроорганизмлар гуруҳи Bxereus ва/ёки B.polymyxa

рухсат этилмайди

Мезофил клостридиялар

аниқланган мезофилл клостридиялар C.botulinum ва/ёки C.perfringens гуруҳидан бўлмаса, саноат стериллик даражасига жавоб беради, агар мезофил клостридиялар аниқланса, уларнинг миқдори 10 г (см ) да 1 та ҳужайрадан ортиқ бўлмаслиги керак

Спора ҳосил килмайдиган микроорганизмлар ва/ёки моғор зумбуруғлари, ва/ёки зумбуруғлар

рухсат этилмайди

Моғор замбуруғлари, замбуруғлар, нордон-сут микроорганизмлар (шу гуруҳдан экилганда)

рухсат этилмайди

Спора ҳосил қилувчи термофил анаэроб, аэроб ва факультатив-анаэроб микроорганизмлар

рухсат этилмайди

17.2. Колбаса маҳсулотлари

41- жадвал

Озуқавий қиймати (100 г маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Оқсил

г, кам бўлмаган

12

+

Ёғ

г, кўп бўлмаган

22

+

Ош тузи

г, кўп бўлмаган

1,8

+

Крахмал

г, кўп бўлмаган

5

-

74

43-жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол учун тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Ўлчов бирликлари, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

токсик моддалар

Қўрғошин

0,3

Маргимуш

0,1

Кадмий

0,03

Симоб

0,02

Антибиотиклар*

гўшт консервалари бўйича

пестицидлар**

ГХЦГ (а, в, у - изомерлари)

0,02

ДДТ ва унингметаболитлари

0,01

Нитритлар

30

нитрозаминлар

НДМА ваНДЭА йеғиндиси

0,002

Диоксинлар

рухсат этилмайди

микробиологик кўрсаткичлар

МАваФАнММ

1х103

КХҚБ /г, кўп бўлмаган

ИТГБ (колишақллар)

1

рухсат этилмайдиган оғирлиги (г) ларда

E.coli

1

шунингдек, сақлаш муддати 5 суткадан ортиқ бўлган маҳсулотлар учун

S.aureus

1

рухсат этилмайдиган оғирлиги (г) ларда

Сульфитредуцирловчи

клостридиялар

0,1

Патоген, шунингдек сальмонеллалар*

25

шунингдек; * сосиска ва сарделкалар учун қўшимча L.monocytogenes

Замбуруғлар

100

КХҚБ /г, кўп бўлмаган, сақлаш муддати 5 суткадан ортиқ бўлган маҳсулотлар

Моғор замбуруғлари

100

17.2.1. Гўштли ярим тайёр маҳсулотлар

44- жадвал

Озуқавий қиймати (100 г маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Оқсил

г, кам бўлмаган

10

+

Ёғ

г, кўп бўлмаган

20

+

Ош тузи

г, кўп бўлмаган

0,9

+

75

45- жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол учун тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Улчов бирликлари, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

Токсик моддалар, антибиотиклар, пестицидлар, диоксинлар, нитритлар, нитрозаминлар

гўшт консервалар бўйича

микробиологик кўрсаткичлар

МАваФАнММ

5х105

КХҚБ/г, кўп бўлмаган, кесилган хом маҳсулот

1х105

КХҚБ/г, кўп бўлмаган, табиий хом маҳсулот

ИТГБ (колишақллар)

0,001

рухсат этилмайдиган оғирлиги (г) ларда

S.aureus

0,1

Патоген, шунингдек сальмонеллалар ва L .monocytogene s

25

Моғор замбуруғлари

250

КХҚБ/г, кўп бўлмаган, қадокдаги ярим тайёр маҳсулотлар учун

17.2.2. Паштет ва кулинар маҳсулотлари

46- жадвал

Озуқавий қиймати (100 г маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Оқсил

г, кам бўлмаган

8

+

Ёғ

г, кўп бўлмаган

16

+

Ош тузи

г, кўп бўлмаган

1,2

+

47- жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол учун тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Ўлчов бирликлари, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

Токсик моддалар, антибиотиклар, пестицидлар, диоксинлар, нитритлар, нитрозаминлар

гўшт консервалар бўйича

микробиологик кўрсаткичлар

МАваФАнММ

1х103

КХҚБ/г, кўп бўлмаган

ИТГБ (колишақллар)

1

рухсат этилмайдиган оғирлиги (г) ларда

E.coli

1

шунингдек, саклаш муддати 72 соатдан кўп бўлган маҳсулотлар учун

S.aureus

1

рухсат этилмайдиган оғирлиги (г) ларда

Сульфитредуцирловчи

клостридиялар

0,1

Патоген, шунингдек сальмонеллалар ва L .monocytogene s

25

Моғор замбуруғлари

100

КХҚБ/г, кўп бўлмаган; сақлаш муддати 72 соатдан кўп бўлган маҳсулотлар учун

Замбуруғлар

100

76

17.3. Нон маҳсулотлари, ун қандолат ва ун дон ёрма маҳсулотлари

48-жадвал

Озуқавий қиймати (100 г маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

ун-дон-ёрма маҳсулотлари

Оқсил

г

10-13

+

Ёғ

г

1-3

+

Углеводлар

г

60-70

+

Энергетик

қиймати

ккал

300-360

+

Темир

мг

1-2

+

бойитилган

маҳсулотлар

учун

витаминлар

Тиамин (В1)

мг

0,15-0,25

+

витаминлашти-

рилган

маҳсулотлар

учун

Рибофлавин (В2)

мг

0,1-0,15

+

Ниацин (РР)

мг

1-3

+

нон ва нон маҳсулотлари

Оқсил

г

8-13

+

Ёғ

г

1-8

+

Углеводлар

г

45-55

+

Энергетик

қиймати

ккал

210-340

+

Железо

мг

1,8-3

+

бойитилган

маҳсулотлар

учун

витаминлар

Тиамин (В1)

мг

0,15-0,4

+

витаминлаштир

илган

маҳсулотлар

учун

Рибофлавин (В2)

мг

0,1-0,5

+

Ниацин (РР)

мг

1,5-3

+

ун қандолат маҳсулотлари учун

Ёғлар

г, кўп бўлмаган

25

+

Транс-изомерлар

умумий ёғ миқдоридан % ҳисобида кўп бўлмаган ҳолда

7

Қўшилган шакар

г, кўп бўлмаган

25

+

печенья учун

38

+

бисквитдан тайёрланган ярим тайёр маҳсулот учун

77

49-жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол учун тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Ўлчов бирликлари, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

токсик моддалар

Қўрғошин

0,5

ун дон ёрма маҳсулотлари

0,35

нон ва ун қандолат маҳсулотлари

Маргимуш

0,2

ун дон ёрма маҳсулотлари

0,15

нон ва ун қандолат маҳсулотлари

Кадмий

0,1

ун дон ёрма маҳсулотлари

0,07

нон ва ун қандолат маҳсулотлари

Симоб

0,03

ун дон ёрма маҳсулотлари

0,015

нон ва ун қандолат маҳсулотлари

микотоксинлар

Афлатоксин Bi

рухсат этилмайди

<0,00015

Дезоксиниваленол

рухсат этилмайди

<0,05 буғдой ва арпадан

Зеараленон

рухсат этилмайди

<0,005 буғдой, арпа, маккамаккажўҳоридан

Т-2 токсин

рухсат этилмайди

<0,05

Охратоксин А

рухсат этилмайди

<0,0005 барча турлари учун

В1 и В2 фумонизинлар

0,2

маккамаккажўҳори уни учун

пестицидлар**

ГХЦГ (а, р, Y - изомерлари)

0,01

ДДТ ва унинг метаболитлари

0,01

Бенз(а)пирен

рухсат этилмайди

<0,0002

Нон заҳираларининг зараркунандалар билан заҳарланиши ва ифлосланиши (хашарот, каналар)

рухсат этилмайди

78

Микробиологик ҳавфсизлик кўрсаткичлари

(истеъмол учун тайёр маҳсулотда)

50-жадвал

Маҳсулот

гуруҳлари

МАваФАн

ММ

КХҚБ/г,

кўп

бўлмаган

Маҳсулотнинг рухсат этилмайдиган оғирлиги (г) ларда

Моғор замбуруғлари ва замбуруғлар (йеғиндиси), КХҚБ/г, кўп бўлмаган

Из

оҳ

ИТГБ

(коли

шақллар)

S.

aure

us

Патоген

шунингдек

сальмонелл

алар

ун дон ёрма маҳсулотлари

Тухум макарон маҳсулот-лари

-

-

-

25

-

Тез тайёр

бўлўвчи

макарон

маҳсулотлари

сут асосли

қўшимчалар

билан

5х104

0,01

0,1

25

-

Тез тайёр

бўлўвчи

макарон

маҳсулотлари

ўсимлик асосли

қўшимчалар

билан

5х104

0,1

-

25

100

Нон маҳсулот- лари

1 х 103

1

-

25

50

ун қандолат маҳсулотлари

ичи турли маҳсулотлар билан тўлдирилган бисквит рулетлари

Маҳсулот

гуруҳлари

МАваФАн

ММ

КХҚБ/г,

кўп

бўлмаган

Маҳсулотнинг рухсат этилмайдиган оғирлиги (г) ларда

Моғор

замбуруғл

ари

(йеғиндис

и),

КХҚБ/г,

кўп

бўлмаган

Замбуруғ

лар

(йеғинди

си),

КХҚБ/г,

кўп

бўлмаган

Из

оҳ

ИТГБ

(коли

шақлл

ар)

S.

aureus

Патоген

шунингдек

сальмонелл

алар

Сариёғли,

ёғлик

5х 104

0,01

0,1

25

50

100

Мевали, ширин мевали, макли, ёнғоқли

1 х 104

1

1

25

50

100

кекс маҳсулотлари

Шакар кукуни билан

5х 103

0,1

-

25

50

50

Глазурланган, ёнғоқли, ширин мевали, мевалар билан шимдирилган, ром билан

5х 103

0,1

-

25

50

100

Герметик қадокдаги кекс ва рулетлар

5х 103

0,1

0,1

25

50

50










79

Маҳсулот

гуруҳлари

МАваФАн

ММ

КХҚБ/г,

кўп

бўлмаган

Маҳсулотнинг рухсат этилмайдиган оғирлиги (г) ларда

Моғор

замбуруғл

ари

(йеғинди-

си),

КХҚБ/г,

кўп

бўлмаган

Замбуруғ

лар

(йеғинди

си),

КХҚБ/г,

кўп

бўлмаган

Из

оҳ

ИТГБ

(коли

шақлл

ар)

S.

aureus

Патоген

шунингдек

сальмонелл

алар

вафли маҳсулотлари

Турли

маҳсулотлар

билан

тўлдирилмаган, тўлдирилган,ме вали, сўрувчи маҳсулотлар, ёғли

қўшимчалар

5х103

0,1

-

25

50

100

Ёнғок пралин билан

тўлдирилган,

глазирланган

шоколад

глазурлари

5х104

0,01

-

25

50

100

пряник, ков

эижка маҳсулотлари

Ичи

тўлдирилмаган

2,5х 103

1

-

25

50

50

Ичи

тўлдирилган

5х 103

0,1

-

25

50

50

печенье маҳсулотлари

Шакарли,

шоколад

глазурли,

оширма

1 х 104

0,1

-

25

50

100

Крем қаватли, ичи

тўлдирилган

1 х 104

0,1

0,1

25

50

100

Галетлар,

крекерлар

1 х 103

1

-

25

-

100











17.4. Балиқ маҳсулотлари ва балиқ бўлмаган балиқчилик маҳсулотлари 17.4.1. Балиқдан ярим тайёр маҳсулотлар ва балиқчиликдаги балиқ бўлмаган маҳсулотлари

51-жадвал

Озуқавий қиймати (100 г маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Оқсил

г, кам бўлмаган

16

+

Ёғ

г

1-11

+

Энергетик қиймати

ккал

70-160

+

80

52-жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол учун тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

токсик моддалар

Қўрғошин

0,5

Маргимуш

0,5

Кадмий

0,1

Симоб

0,15

фикотоксинлар

Моллюскаларнинг параличловчи заҳари (сакситоксин)

рухсат этилмайди

моллюскалар

Моллюскаларнинг амнестик заҳари (домо кислотаси)

рухсат этилмайди

моллюскалар

Моллюскаларнинг амнестик заҳари (домо кислотаси)

рухсат этилмайди

крабларнинг ички органлари

Моллюскаларнинг диарея чакирувчи заҳари (окада кислотаси)

рухсат этилмайди

моллюскалар

антибиотиклар*(ҳовуз ва сунъий ҳовузларда ўстирилган балиқлар)

Тетрациклин гуруҳи

рухсат этилмайди

<0,01 мг/кг

пестицидлар**

ГХЦГ (а, в, у - изомерлари)

0,02

ДДТ ва унинг метаболитлари

0,01

нитрозаминлар

НДМА ва НДЭА йеғиндиси

рухсат этилмайди

Гистамин

100

тунец, скумбрия, лосось, сельдь

Полихлорланган бифиниллар

0,5

Диоксинлар

рухсат этилмайди

балиқдан ярим тайер маҳсулотлар

мик

робиологик кўрсаткичлар

МАваФАнММ

5х104

КХҚБ/г, кўп бўлмаган

ИТГБ (колишақллар)

0,01

рухсат этилмайдиган оғирлиги (г) ларда

S^ureus

0,01

рухсат этилмайдиган оғирлиги (г) ларда

Сульфитредуцирловчи

клостридиялар

0,1

Патоген, шунингдек сальмонеллалар ва L.monocytogenes

25

Сульфитредуцирловчи

клостридиялар

0,01

рухсат этилмайдиган оғирлиги (г)ларда (вакуум остида қадоқланган)

V.parahaemolyticus

100

КХҚБ /г, кўп бўлмаган (денгиз балиғи учун)

81

17.4.2. Балик ва балиқ бўлмаган маҳсулотлардан пиширилган таомлар

53-жадвал

Озуқавий қиймати (100 г маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Оқсил

г, кам бўлмаган

13

+

Ёғ

г, кўп бўлмаган

8

+

Энергетик қиймати

ккал

90-130

+

Ош тузи

г, кўп бўлмаган

0,8

+

Крахмал

г, кўп бўлмаган

5

-

54-жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол учун тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Ўлчов бирликлари, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

токсик моддалар

Қўрғошин

0,5

Маргимуш

0,5

Кадмий

0,1

Симоб

0,15

фикотоксинлар

Моллюскаларнинг параличловчи заҳари (сакситоксин)

хомашё текшируви

моллюскалар

Моллюскаларнинг амнестик заҳари (домо кислотаси)

хомашё текшируви

моллюскалар

Моллюскаларнинг амнестик заҳари (домо кислотаси)

хомашё текшируви

крабларнинг ички органлари

Моллюскаларнинг диарея чакирувчи заҳари (окада кислотаси)

хомашё текшируви

моллюскалар

микотоксинлар (хомашё текшируви)

Афлатоксин М1

рухсат этилмайди

сут компонентли маҳсулотлар учун

Афлатоксин В1

рухсат этилмайди

ун, ёрмалар сақловчилар учун

Дезоксиниваленол

рухсат этилмайди

Зеараленон

рухсат этилмайди

Т-2 токсин

рухсат этилмайди

Охратоксин А

рухсат этилмайди

<0,0005 ун ва ёрма сақловчилар барчаси учун

82

Кўрсаткичлар

Ўлчов бирликлари, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

антибиотиклар* (хомашё текшируви)

Левомицетин

(хлорамфеникол)

рухсат этилмайди (<0,0003 мг/кг)

сут компонентли маҳсулотлар учун

Тетрациклин гуруҳи

рухсат этилмайди (<0,01 ед/г)

сут компонентли маҳсулотлар учун

Пенициллинлар

рухсат этилмайди (<0,04 ед/г)

сут компонентли маҳсулотлар учун

Стрептомицитин

рухсат этилмайди (<0,2 ед/г)

Бацитрацин

рухсат этилмайди (<0,02 мг/кг)

пестицидлар**

ГХЦГ (а, в, у - изомерлари)

0,02

ДДТ ва унинг метаболитлари

0,01

Гексахлорбензол

0,01

ун, ёрма хомашёси бўйича назорат

Симоборганик пестицидлар

рухсат этилмайди

2,4-Д кислотаси, унинг тузи, эфирлар

рухсат этилмайди

Бенз(а)пирен

рухсат этилмайди

<0,0002

Нитратлар

150

сабзавот сақловчи маҳсулотлар учун

нитрозаминлар

НДМА ва НДЭА йеғиндиси

рухсат этилмайди

Г истамин

100

тунец, скумбрия, лосось, сельдь

Полихлорланган

бифиниллар

0,5

Диоксинлар***

рухсат этилмайди

балиқдан яримтайёр маҳсулотлар

83

Микробиологик ҳавфсизлик кўрсаткичлари

(истеъмол учун тайёр маҳсулотда)

55-жадвал

Махсулот- лар гуруҳи

МАваФАнММ КХҚБ/г, кўп бўлмаган

Маҳсулотнинг рухса оғирлиги (г

т этилмайдиган 1ларда

Моғор замбуруғ- лари ва замбуруғла ри

(йеғиндиси) , КХҚБ/г, кўп

бўлмаган

Изоҳ

ИТГБ

(коли

шақла-

ри)

S.

aureus

Патоген

шунингдек

сальмонелла-

лар

термик ишлов билан тайёрланадиган маҳсулотлари

Балиқ ва фаршли маҳсулот- лар,

пиширил-

ган,

қайнатил- ган, шу жумладан музлатил- ган

1х104

1

1

1*

25**

* вакуум остида қадоқла нган;

** фақат

сальмо-

нелалар;

замбруғ

ва

моғор- лар 100 КХҚБ/г дан кўп бўлма- ган

термик ишловсиз тайёрланадиган маҳсулотлар

Қўшимча- сиз денгиз маҳсулотла ридан ва балиқдан салатлар

1х104

1

1

-

25

Proteus 0,1 г да рухсат этилмай ди

қайнатиагн-музлатилган маҳсулотлар

Тез

музлатил-

ган тайёр

истеъмол

қилиш

учун балиқ

маҳсулоти,

шу

жумладан

вакуум

остида

қадоқлан-

ган

2х104

0,1

0,1

0,1*

25

Enteroco ecus - 1х103, КХҚБ/г, кўп

бўлмага

н

(порция

бўлаги

маҳсуло

тида);

* вакуум остида қадоқ- ланган

84

17.5. Сут ва сут маҳсулотлари

17.5.1. Ичимлик сути; ичиладиган қаймоқ; сут маҳсулотлари*; сутли маҳсулотлар асосида тайёрланадиган ичимликлар (қуюқ ва суюқ), шу жумладан бойитилган

56-жадвал

Озуқавий қиймати (100 г маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Оқсил

г

2-5

+

сут, сут

маҳсулотлари, сут асосида тайёрланган ичимликлар

г,

кам

бўлмаган

2,5

+

қаймоқ

г,

кам

бўлмаган

2,5

+

сметана

Ёғ

г

1,5-4

+

сут, сут

маҳсулотлари, сут асосида тайёрланган ичимликлар

г

10-20

+

қаймоқ

г

10-20

+

сметана

Углеводлар, шу

жумладан

сахароза

қўшимчаси**,***

г,

кам

бўлмаган

4,7

+

сут

г,

кам

бўлмаган

3,4

+

сметана

г, кам бўлмаган

3,7

+

қаймоқ

г, кўп бўлмаган

16

+

сут маҳсулотлари

г, кўп бўлмаган

10

+

сут асосида тайёрланган ичимликлар

Кальций

мг

105-240

+

бойитилган маҳсулотлар учун

Изоҳ: * - ачитқи сут махсулотларга тавсия этиладиган озуқавий қиймати меёрда тавсия этиладиган ҳужжатлар ва/ёки ушбу ҳужжатларга асосан ишлаб чиқкариладиган маҳсулотлар.

** - сахароза 5 граммдан кўп бўлмаган миқдорида фруктозага алмаштиришга рухсат этилади.

*** - ёрлиқларни назорати.

85

57-жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол учун тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Рухсат этилган миқдор, мг/кг, кўп эмас

Изоҳ

оксидатив зарар кўрсаткичлари

Пероксид сон

4

ммоль актив кислород/кг ёғ миқдори 5 г/100 г дан кўп бўлган маҳсулотларда ва ўсимлик ёғи билан бойитилган маҳсулотлардаги

токсик моддалар

Қўрғошин

0,02

Маргимуш

0,05

Кадмий

0,02

Симоб

0,005

Меламин***

рухса этилмайди

<1 мг/кг

антибиотиклар*

Левомицетин

рухса этилмайди

<0,0003 мг/кг

Тетрациклин гуруҳи

рухса этилмайди

<0,01мг/кг

Пенициллинлар

рухса этилмайди

<0,004 мг/кг

Стрептомицин

рухса этилмайди

<0,2 мг/кг

микотоксинлар

Афлатоксин М1

рухса этилмайди

<0,00002

пестицидлар (ёғлари ҳисобига)**

ГХЦГ (а, р, Y - изомерлари)

0,02

ДДТ ва унинг метаболитлари

0,01

Диоксинлар****

рухса этилмайди

86

58-жадвал

Ичимлик сути ҳавфсизлги учун микробиологик кўрсаткичлар; ичиш
учун қаймоқ; сут маҳсулотлари*; сут маҳсулоти асосида тайёрланган ва
бойитилган ичимликлар (қуюқ ва суюқ)

Маҳсулотлар

гуруҳи

МАваФАнМ М *,

КХҚБ**/см3 (г), (ёки КХҚБ **/г, кўп

бўлмаган

Рухсат этилмаган маҳсулот миқдори (г, см3)

Ачитқи-лар

(А),

моғор (М), КХҚБ /см3 ёки КХҚБ /(г), кўп бўлмаган

ИТГБ***

(коли

шақлари)

Патоген,

шу

жумла­

дан

салмонел

лалар

стаф

ило-

кокк

лар

S.aur

eus

листер

илар

L.mono

cytoge-

nes

Истеъмол тарадаги пастеризацияланган сут

1х105

0,01

25

1

25

-

Истеъмол тарадаги асептик тўлдирилмаган ультрапастеризация ланган сут

100

10

100

10

25

-

Истеъмол тарадаги пастеризацияланган қаймоқ

1х105

0,01

25

1

25

-

Истеъмол тарадаги асептик тўлдирилмаган ультрапастеризация ланган қаймоқ

100

10

100

10

25

-

Асептик

тўлдирилган, шу

жумладан

бойитилган

ультрапастерилиза

цияланган ва

стерилизацияланга

н сут ва қаймоқлар

Саноат стерилл

1) термостатд нуқсонлар ва кўринишини консистенцияс

2) термостатда

а) титрланган к

б) МАваФАнМ

1иги қуйидаги талабларга жавоб бериши керак: а 37°С ҳароратда 3-5 кун давомида турганда сезиларли бузилиш белгилари (қадоқни шишиб қолиши, ташқи ўзгариши ва бошқалар) ҳамда таъмдаги ва идаги ўзгаришлар бўлмаслиги керак; н олингандан кейин ўзгаришларга рухсат этилади: сислота 2° Тернер га нисбатан кўп бўлмаслиги;

М ни 10 КХҚБ/см3 (г) га кўп бўлмаслиги

Ряженка

сут-кислота микрооргани змлари 1х 10 7 кам бўлмаган

1

25

1

-

А-50, М-50 (сақлаш муддати 72 соатдан кўп бўлган маҳсулотга меъёрлаштир илган)

Сметана ва унинг асосида ишлаб чиқарилган маҳсулотлар

сметана учун - сут-кислота микроор- ганизмлари 1х 10 7кам бўлмаган

0,001 (сметана маҳсулотла рининг ивишидан сўнг термик ишлов учун - 0,1)

25

1

-

А-50, М-50 - сақлаш муддати 72 соатдан кўп бўлган маҳсулотлар учун

87

59-жадвал

Суюқ сут маҳсулотлари (истеъмол учун тайёр маҳсулотлар)
ҳавфсизлиги учун микробиологик кўрсаткичлар

Маҳсулотлар

гуруҳи

МАваФАн

ММ,

КХҚБ/см3

(г)

Рухсат этилмаган маҳсулот миқдори (г, см3)

Ачитқи-лар ва моғор- лар, КХҚБ/ см3 (г), кўп бўлма-ган

Изоҳ

ИТГБ

(коли

шақлар

и)

S.aure

us

патоген, шу жумладан салмонелла лар

Суюқ сут маҳсулотлари, шу жумладан йогурт ва сақлаш муддати 72 соатдан кўп бўлмаган маҳсулотлар

-

0,01

1

25

-

Суюқ сут маҳсулотлари, шу жумладан йогурт ва сақлаш муддати 72 соатдан кўп бўлган маҳсулотлар

1х107** кам бўлмаган

0,1

1

25

ачитқилар - 50* моғор- лар - 50

* -

ичимликдан

ташқари,

ачитқи

билан

тайёрланув-

чи,

ҳамиртуруш сақловчи; ** - термик ишлов берувчи маҳсулотлар га

меъёрлаши-

тирилмаган

Бифидобактерия лар билан бойитилган ва сақлаш муддати 72 соатдан кўп бўлган суюқ сут маҳсулотлари,

1х107кам бўлмаган;

бифидо бактерилар 1х10бдан кам

бўлмаган

0,1

1

25

ачитқилар - 50* моғор- лар - 50

* -

ичимликдан

ташқари,

ачитқи

билан

тайёрланув-

чи,

ҳамиртуруш

сақловчи

Изоҳ: Барча боллаларнинг қуруқ сутга асосланган маҳсулотларида стафилококк энтеротоксинларининг йўқлиги назорат қилинади. таҳлил маҳсулотнинг нормал массасида S.aureus стафилококклари аниқланганида хар бирида 25 г бўлган бешта намунада амалга оширилади.

88

17.5.2. Творог ва уни асосида, шу жумладан мевали ва сабзавотли қўшимчалар билан тайёрланган маҳсулотлар

60-жадвал

Озуқавий қиймати (100 г маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Оқсил

г

6-17

+

Ёғ

г

3,5-10

+

Углеводлар, шу

жумладан

сахароза

қўшимчаси**,***

г, кўп бўлмаган

16

+

г, кўп бўлмаган

10

+

Кислоталик

° Тернера, кўп бўлмаган

150

+

Изоҳ: * - сахароза 5 граммдан кўп бўлмаган миқдорда фруктозага алмаштиришга рухсат этилади; ** - ёрлиқлар назорати.

61-жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол қилиш учун тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Рухсат этилган миқдор, мг/кг, кўп эмас

Изоҳ

оксидатив зарар кўрсаткичлари

Пероксид сони

4

ммоль актив кислород/кг ёғ миқдори 5 г/100 г дан кўп бўлган маҳсулотларда ва ўсимлик ёғи билан бойитилган маҳсулотлардаги

токсик моддалар

Қўрғошин

0,06

Маргимуш

0,15

Кадмий

0,06

Симоб

0,015

Меламин****

рухсат этилмайди

<1 мг/кг

Антибиотиклар,

микотоксинлар,

диоксинлар

сутга, қаймоқга, сут маҳсулотларига

пестицидлар**

ГХЦГ (а, р, у - изомерлари)

0,55

ёғ хисобига

ДДТ ва унинг метаболитлари

0,33

89

62- жадвал

Творог ва уни асосида, шу жумладан мевали ва сабзавотли қўшимчалар
билан тайёрланган маҳсулотлар (истеъмол қилиш учун тайёр
маҳсулотда) ни микробиолик кўрсаткичлари

Маҳсулот гуруҳлари

Рухсат этилмаган маҳсулот миқдори (г, см3)

Аичтқилар, моғорлар КХҚБ/см3 (г), кўп бўлмаган

Изоҳ

ИТГБ

(коли

шақлари)

S.aureus

патоген, шу жумладан салмонеллалар

Сақдаш муддати 72 соатдан кўп бўдмаган творог ва творог маҳсулотлари

0,001

0,1

25

-

Сақдаш муддати 72 соатдан кўп бўдган творог ва творог маҳсудотдари

0,01

0,1

25

ачитқидар - 100,

моғордар - 50

Термик ишдов беридган творог маҳсудотдари

0,1

1

25

ачитқидар ва моғорлар - 50

17.5.2. Пишлокдар (қаттиқ, яримқаттиқ, юмшоқ, суюқ, творогсимон) ва пишлоқли пастадар

63- жадвал

Озуқавий қиймати (в 100 г маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Намликни масса улуши

%, кўп бўлмаган

70

-

Қуруқ моддадаги ва ёғдаги масса улуши

%, кўп бўлмаган

55

+

Творогсимон пишлоқдаги қуруқ модда ва ёғнинг масса улуши

%, кўп бўлмаган

70

+

Ош тузи

г, кўп бўлмаган

2

90

64 жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол қилиш учун тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Рухсат этилган миқдор, мг/кг (л), кўп бўулмаган

Изоҳ

токсик моддалар

Қўрғошин

0,2

Маргимуш

0,15

Кадмий

0,1

Симоб

0,03

Меламин****

рухсат этилмайди

<1 мг/кг

антибиотиклар*

Левомицетин

рухсат этилмайди

<0,0003 мг/кг

Тетрациклин гуруҳи

рухсат этилмайди

<0,01 ед./г

Пенициллинлар

рухсат этилмайди

<0,004 ед./г

Стрептомицин

рухсат этилмайди

<0,2 ед./г

микотоксинлар

Афлатоксин М1

рухсат этилмайди

<0,00005

пестицидлар **:

ГХЦГ (а, в, у - изомерлари)

0,6

ёғ ҳисобига

ДДТ ва унинг метаболитлари

0,2

Диоксинлар

рухсат этилмайди

65- жадвал

Пишлоқлар (қаттиқ, яримқаттиқ, юмшоқ, суюқ, творогсимон)
ва пишлоқли пасталар ҳавфсизлигини микробиологик кўрсаткичлари
(истеъмол қилиш учун тайёр маҳсулотда)

Маҳсулот гуруҳлари

МАваФАнММ КХҚБ/г, кўп бўлмаган

Маҳсулотнинг рухсат этилмайдиган оғирлиги (г) ларда

Изоҳ

ИТГБ

(коли

шақллар)

патоген, шу жумладан салмонеллалар

Пишлоқлар (қаттиқ, яримқаттиқ, шўр, юмшоқ)

-

0,001

25

S.aureus 500 КХҚБ/г дан кўп бўлмаган, L.monocytogenes 25 г рухсат этилмайди

суюқ пишлоқ

Қўшимчаларсиз

5х103

0,1

25

моғор 50 КХҚБ/г дан кўп бўлмаган, ачитқи

50 КХҚБ/г дан кўп бўлмаган

Қўшимчалар билан

1х104

0,1

25

моғор 100 КХҚБ/г дан кўп бўлмаган, ачитқи 100 КХҚБ/г дан кўп бўлмаган

91

17.6. Мевали ва сабзавотли консервалар (шарбатлар, нектарлар, ичимликлар, морслар, мева ёки сабзавот асосида тайёрланган пюресифат маҳсулотлар, мевали-сутли ва мевали-донли пюре, аралаш маҳсулотлар)

66-жадвал

Озуқавий қиймати ( 100 г маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Улчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Қуруқ модда масса улуши

%

4-25

-

мева ёки сабзавот асосида тайёрланган пюресифат маҳсулотлар учун

Эрувчан қуруқ моддалар масса улуши

%

4-16

-

мевалардан, сабзавот қўшилган мевалардан тайёрланган шарбатлар

%

4-10

-

сабзавот маҳсулотларидан ва шунга мева қўшилган шарбат маҳсулотлари учун (сабзи ва қовоқ мустасно)

%

4-11

-

қовоқ ва сабзидан тайёрланган ва шунга мева қўшилган шарбат маҳсулотлари учун

Титрланган кислотларни масса улуши

%, кўп бўлмаган

1,3

-

цитрус мевалардан тайёрланган шарбат маҳсулотлари учун (сувсиз лимон кислота хисобига), бошқа мевалардан ёки сабзавотлардан ( олма кислотаси ҳисобига) шарбат маҳсулотлари

Углеводлар, шу жумладан шакар қўшилган

г

4-25

+

г, кўп бўлмаган

10

-

нектарлар ва шарбат сақловчи ичимликлар учун

г, кўп бўлмаган

12

-

морслар учун

рухсат

этилмайди

мевалардан шарбатлар, шунингдек сабзавотларни бевосита сиқиш орқали олинадиган шарбатлар

Этил

спиртининг масса улуши

%, кўп бўлмаган

0,2

-

Ош тузи

%, кўп бўлмаган

0,6

сабзавотли шарбатлар учун

витаминлар

Аскорбин кислотаси (С)

мг, кўп бўлмаган

75

+

бойитилган маҳсулотлар учун

минерал моддалар

Темир

мг, кўп бўлмаган

3

бойитилган маҳсулотлар учун

92

67-жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол қилиш учун тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Рухсат этилган миқдор, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

токсик моддалар

Қўрғошин

0,3

Маргимуш

0,1

Кадмий

0,02

Симоб

0,01

микотоксинлар

Патулин

рухсат этилмайди

<0,02 олма, томат, облепиха сақловчи маҳсулотлар учун

пестицидлар**

ГХЦГ (а, р, Y - изомерлари)

0,01

ДДТ ва унинг метаболитлари

0,005

Нитратлар

50

мева асосида

200

сабзавот ва мева-сабзавот асосида, шунингдек банан ва қулупнай сақловчи маҳсулотлар

5-Оксиметилфурфурол

10

цитрус мева сақловчи шарбат маҳсулотлари

20

бошқа мевалардан тайёрланган шарбат маҳсулотлари

Микробиологик

кўрсаткичлар

эрта ёшдаги болалар учун сабзавотли консервалардан тайёрланган болалар озуқа маҳсулотлари талабларига жавоб бериши керак (амал қиладиган гуруҳларни саноат стериллиги талабларини қониқтириши керак)

93

17.7. Болаларни даволовчи ва функционал овқатланиши учун маҳсус маҳсулотлар

17.7.1. Паст лактозали ва лактозасиз маҳсулотлар

68- жадвал

Озуқавий қиймати (100 г маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Улчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

1 ёшгача бўлган болар учун паст лактозали ва лактозасиз маҳсулотлар

Оқсил

г/л

12-21

+

Таурин

мг/л, кўп бўлмаган

80

+

L-карнитин

мг/л, кўп бўлмаган

20

(қушилганда)

Ёғ

г/л

30-40

+

Линол кислотаси

% ёғ

кислоталари

ҳисобидан

14-20

+

мг/л, кўп бўлмаган

4000-8000

+

Углеводлар

г/л

65-80

+

Лактоза

г/л, кўп бўлмаган

10

+

паст лактозали маҳсулотда

г/л, кўп бўлмаган

0,1

лактозасиз

маҳсулотда

минерал моддалар

Кальций

мг/л

330-700

+

Фосфор

мг/л

150-400

+

Калий

мг/л

400-800

+

Натрий

мг/л

150-300

+

Магний

мг/л

30-90

+

Мис

мг/л

0,3-1

+

Марганец

мкг/л

10-300

+

Темир

мг/л

3-14

+

Рух

мг/л

3-10

+

Хлоридлар

мг/л

400-800

+

Йод

мкг/л

50-150

Чўкма

г/л

3-5

+

витаминлар

Ретинол (А)

мкг-экв/л

400-1000

+

Токоферол (Е)

мг/л

4-12

+

94

Критерия ва кўрсаткичлар

Улчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Кальциферол (Д)

мкг/л

7,5-12,5

+

Витамин К

мкг/л

25-60

-

Тиамин (Bi)

мкг/л

400-1000

+

Рибофлавин (B2)

мкг/л

500-1500

+

Пиридоксин (В6)

мкг/л

300-1000

+

Пантотен

кислотаси

мкг/л

2700- 5000

+

Фоли кислотаси (Вс)

мкг/л

60-150

+

Цианкобаламин

12)

мкг/л

1-3

+

Ниацин (РР)

мг/л

2-10

+

Аскорбин кислотаси (С)

мг/л

60-150

+

Биотин

мкг/л

10-40

-

Карнитин

мг/л

10-20

-

Инозит

мг/л

20-60

-

Холин

мг/л

50-150

-

Осмоляллиги

мОсм/кг, кўп бўлмаган

300

+

паст лактозали сут

Оқсил

г/л

40-47

+

Казеин/ зардобли оқсил

-

80:20

-

Ёғ

г/л

20-38

+

Линол кислотаси

% ёғ кислотаси ҳисобидан, кўп бўлмаган

15

+

мг/л

5000-6000

-

Углеводлар

г/л

60-65

+

Глюкоза

г/л

25-28

+

Галактоза

г/л

6-7

Лактоза

г/л, кўп бўлмаган

16

+

Энергетик

қиймати

ккал/л

600-680

+

Изоҳ: ўрнатилган тартибда тасдиқланган назорат методи билан лаборатор назорати мавжуд.

95

69- жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол қилиш учун тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Рухсат этилган миқдор, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

оксидатив зарар кўрсаткичлари

Перекис сони

4

ёғни ммоль актив кислород/кг қуруқ маҳсулотлар учун

токсик моддалар

Қўрғошин

0,02

Маргимуш

0,05

Кадмий

0,02

Симоб

0,005

микотоксинлар

Афлатоксин М1

рухсат этилмайди

<0,00002

антибиотиклар*

Левомицетин (хлорамфеникол)

рухсат этилмайди

<0,0003 мг/кг

Тетрациклин гуруҳи

рухсат этилмайди

<0,01 мг/кг

Пенициллинлар

рухсат этилмайди

<0,004 мг/кг

Стрептомицин

рухсат этилмайди

<0,2 мг/кг

Меламин****

рухсат этилмайди

<1 мг/кг

пестицидлар** ёғ ҳисобига

ГХЦГ (а, в, у - изомерлари)

0,02

ДДТ ва унинг метаболитлари

0,01

Диоксинлар

рухсат этилмайди

микробиологик кўрсаткичлар (қуруқ моддада)

МАваФАнММ

2,5х104

КХҚБ/г, кўп бўлмаган

ИТГБ (колишақллар)

1

рухсат этилмайдиган масса (г),

S.aureus

1

B.cereus

200

КХҚБ/г, кўп бўлмаган

Патоген, шу жумладан сальмонеллалар ва L.monocytogenes*

100

рухсат этилмайдиган масса (г),

Моғорлар

100

КХҚБ/г, кўп бўлмаган

Ачитқилар

50

Изох:* E.coli назоратда ва патоген макроорганизмлар, шу жумладан салмонеллалар ва маҳсулотнинг нормаллаштириладиган оғирлигда, 6 ойгача бўлган болаларда, Enterobacteriaceae бактриялари, E.coli ва салмонеллага қўшилмаган ва 300 грамм маҳсулотдаги E.sakazaki патоген микроорганизмлар билан назоратда бўладиган. Барча болаларнинг қуруқ сут асосдаги маҳсулотларда стафиколококк йуклиги назорат қилинади, анализ 25 граммлик беш дона намуналардн олинади, таркибида меёрлаштирилган маҳсулотнинг оғирлигида S.aureus стафилоккок аниқланганда.

96

17.8. Соя оқсили изоляти асосидаги маҳсулотлар

70-жадвал

Озуқавий қиймати (100 г маҳсулотда)

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

меъёрланган

белгиланган

Оқсил

г/л

15-20

+

Метионин

г/л

0,25-0,35

+

Ёғ

г/л

30-38

+

Линол кислотаси

% ёғ кислотаси ҳисобидан , кўп бўлмаган

14

+

мг/л, кам бўлмаган

4000

Углеводлар (декстрин­мальтоза)

г/л

65-80

+

Энергетик қиймати

ккал/л

650-720

+

минерал моддалар

Кальций

мг/л

450-750

+

Фосфор

мг/л

250-500

+

Калий

мг/л

500-800

+

Натрий

мг/л

200-320

+

Магний

мг/л

40-80

+

Мис

мг/л

0,4-1

+

Темир

мг/л

6-14

+

Рух

мг/л

4-10

+

Чўкма

г/л

3-5

+

витаминлар

Ретинол (А)

мкг-экв/л

500-800

+

Токоферол (Е)

мг/л

5-15

+

Кальциферол (Д)

мкг/л

8-12

+

Витамин К

мкг/л

25-100

-

Тиамин (В1)

мкг/л

300-600

+

Рибофлавин (В2)

мкг/л

600-1000

+

Пиридоксин (В6)

мкг/л

300-700

+

Фоли кислотаси (Вс)

мкг/л

60-150

+

Цианкобаламин (В12)

мкг/л

1,5-3

+

Ниацин (РР)

мг/л

4-8

+

Аскорбин кислотаси (С)

мг/л

60-150

+

Таурин

мг/л

45-55

+

L-карнитин

мг/л

10-20

+

Осмоляллиги

мОсм/кг, кўп бўлмаган

300

+

97

71- жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол қилиш учун тайёр маҳсулотда)

Кўрсаткичлар

Рухсат этилган миқдор, мг/кг, кўп бўлмаган

Изоҳ

оксидатив зарар кўрсаткичлари

Перекис сони

4

ёғни ммоль актив кислороди/кг

токсик моддалар

Қўрғошин

0,02

Маргимуш

0,05

Кадмий

0,02

Симоб

0,005

микотоксинлар

Афлатоксин В1

рухсат этилмайди

<0,00015

Меламин****

рухсат этилмайди

<1 мг/кг

пестицидлар**

ГХЦГ (а, в, у - изомерлари)

0,02

ДДТ ва унинг метаболитлари

0,01

микробиологик кўрсаткичлар (қуруқ моддада)

МАваФАнММ

2х103

КХҚБ/г, кўп бўлмаган

ИТГБ (колишақллар)

1

рухсат этилмаган масса (г)

S.aureus

1

B.cereus

100

КХҚБ/г, кўп бўлмаган

Патоген, шу жумладан сальмонеллалар

100

рухсат этилмаган масса (г)

Моғорлар

50

КХҚБ/г, кўп бўлмаган

Ачитқилар

10

Изох:* E.coli назоратда ва патоген макроорганизмлар, шу жумладан салмонеллалар ва маҳсулотнинг нормаллаштириладиган оғирлигида, 6 ойгача бўлган болаларда, Enterobacteriaceae бактриялари, E.coli ва салмонеллага қўшилмаган ва 300 грамм маҳсулотдаги E.sakazaki патоген микроорганизмлар билан назоратда бўлади.

17.9. Қуруқ сутли юқори оқсилли маҳсулотлар

Озуқавий қиймати (100 г маҳсулотда)

72- жадвал

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

Оқсил

г

40-90

+

мине

)ал моддалар

Кальций

мг

1130

+

Калий

мг

1450

+

Натрий

мг

900

+

Магний

мг

210

+

Темир

мг

11

+

Чўкма

г

4-5

+

98

Критерия ва кўрсаткичлар

Ўлчов

бирликлари

Рухсат этилган меъёрлар

Изоҳ

меъёрланган

белгиланган

витаминлар

Ретинол (А)

мг-экв

0,18

+

Токоферол(Е)

мг

3,3

+

Кальциферол (Д)

мкг

12

+

Тиамин (В1)

мг

1,6

+

Рибофлавин (В2)

мг

3,6

+

Пиридоксин (В6)

мг

1,6

+

Ниацин (РР)

мг

14

+

Аскорбин кислотаси (С)

мг

66

+

73- жадвал

Ҳавфсизлик кўрсаткичлари (истеъмол қилиш учун тайёр маҳсулотда)